Hazine ve Maliye Bakanlığı, meslek gruplarına yönelik vergi denetimlerinde kapsamı genişletiyor. Daha önce doktorlar, online terapistler, fal ve astroloji hizmeti verenler gibi alanlara yoğunlaşan Maliye, bu kez avukatların gelir beyanlarını yakın takibe aldı. Yapay zekâ destekli RADAR sistemiyle beyan edilen gelir ile elde edilen hasılat arasındaki farklar analiz ediliyor. Gelir İdaresi Başkanlığı, şubat ayı itibarıyla avukatlara gönüllü uyum kapsamında bilgilendirme yazıları göndermeye başladı.
RADAR sistemi devrede: Beyanlarla hasılat kıyaslanıyor
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2023 yılında aktif hale getirdiği RADAR sistemi, meslek gruplarının gelir beyanlarını elektronik ortamda tarıyor. Sistem, özellikle beyan edilen kazançla tespit edilen gerçek hasılat arasındaki yüzde 20’nin üzerindeki farkları tespit ediyor. Bu farkın tespiti halinde mükellefler izaha davet ediliyor.
2024 yılı itibarıyla radarına avukatları alan Maliye, Gelir İdaresi Başkanlığı aracılığıyla bu meslek grubuna "gönüllü uyum" başlıklı yazılar gönderiyor. Yazılarda, 2023 ve 2024 takvim yıllarına ilişkin gelirlerin değerlendirmeye tabi tutulacağı vurgulanıyor. Ayrıca, defterdarlıkların denetim birimlerine bilgi verilmesi isteniyor.
Gelir beyanı düşük olan avukatlara uyarı: İzah çağrısı
Resmî verilere göre, serbest çalışan avukatların 2024 yılında ortalama gelir beyanı yaklaşık 34 bin lira seviyesinde. Bu tutarın piyasa gerçekleriyle örtüşmediğini düşünen Maliye, beyan edilen gelirlerle fiilen elde edilen kazanç arasındaki uyumsuzluğu risk unsuru olarak değerlendiriyor.
Beyan edilen gelirle, dijital yöntemlerle tespit edilen kazanç arasında yüzde 20’yi aşan farklar varsa, avukatlar açıklama yapmak üzere vergi dairesine çağrılıyor. Bu kapsamda gönüllü uyum sağlanırsa, cezai işlem yapılmadan uzlaşı imkânı sunuluyor.
Gelir İdaresi ayrıca, mükelleflerin kendi risk durumlarını kontrol edebilmeleri için Dijital Vergi Dairesi platformuna “risk sorgulama” özelliği ekledi.
Avukatlara vergi yükümlülüğü hatırlatıldı
Türkiye Barolar Birliği’nin paylaştığı bilgilere göre, avukatlar serbest meslek erbabı olduklarından “serbest meslek kazanç defteri” tutmakla yükümlü. 2018’den bu yana bu defterler fiziksel değil, dijital ortamda tutuluyor. Aynı zamanda düzenledikleri e-serbest meslek makbuzları da elektronik ortamda saklanmak zorunda.
Denetimlerde, bu makbuzların ve defterlerin vergi memurlarına ibraz edilmesi zorunlu. İbraz edilmeyen belgeler, vergi usul kanununa göre “gizleme suçu” kapsamında değerlendiriliyor ve 18 aydan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
Avukatlar artık denetimin merkezinde
Maliye’nin doktorlardan sonra gözünü avukatlara çevirmesi, serbest çalışan meslek gruplarının tamamının adım adım denetime tabi tutulduğunu gösteriyor. Vergi kaçağını önlemek adına yapay zekâ destekli sistemlerin kullanılmaya başlanmasıyla, düşük beyanlarla yüksek kazançların sürdürülemez hale geleceği belirtiliyor.
