NASA’nın yaklaşık 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi için başlattığı sıra dışı kurtarma operasyonu planlandığı gibi ilerlemedi. Swift’in giderek alçalan yörüngesini yükseltmek amacıyla 3 Temmuz’da uzaya gönderilen LINK adlı robotik uydu, yönelim kontrolünde yaşadığı sorunlar nedeniyle asıl kurtarma görevini gerçekleştiremeyecek. NASA ile LINK’i geliştiren Katalyst Space Technologies, Swift’i yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye taşıma planından vazgeçildiğini açıkladı. Gözlemevinin irtifa kaybetmeye devam ettiği ve bilimsel görevinin bu yıl içerisinde sona erebileceği belirtiliyor.
Swift Gözlemevi’ni kurtarmak için LINK uydusu gönderildi
NASA’nın kurtarma planının merkezinde Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen LINK adlı robotik uydu bulunuyordu.
Görev kapsamında LINK’in Swift’e yaklaşması, gözlemevini yakalaması ve daha yüksek bir yörüngeye taşıması planlanmıştı. Böylece atmosferik sürüklenme nedeniyle giderek irtifa kaybeden Swift’in görev ömrünün uzatılması hedefleniyordu.
Yalnızca dokuz ay içerisinde tasarlanıp üretilen ve test edilen LINK, Northrop Grumman’a ait Pegasus XL roketiyle 3 Temmuz’da uzaya gönderildi.
Ancak fırlatmanın ardından ortaya çıkan kontrol sorunları kurtarma planını değiştirdi.
LINK uzaya çıktıktan sonra kontrol sorunu yaşadı
LINK uydusu, fırlatıldıktan birkaç hafta sonra temmuz ayının sonlarında kendi etrafında kontrolsüz şekilde dönmeye başladı.
Katalyst Space Technologies daha sonra uydunun kontrolünü yeniden sağlamayı başarsa da yaşanan sorun operasyon açısından önemli ölçüde zaman kaybına neden oldu.
İlk değerlendirmelerde Swift ile buluşmanın yaklaşık bir ay erteleneceği ve kurtarma girişiminin yine de gerçekleştirilebileceği düşünülüyordu.
Ancak yönelim kontrolündeki problemlerin devam etmesi üzerine NASA ve şirket, Swift’i yakalayıp yörüngesini yükseltme planından vazgeçme kararı aldı.
Swift Gözlemevi neden Dünya’ya doğru alçalıyor?
Swift’in yörüngesindeki düşüşün temel nedenlerinden biri atmosferik sürüklenme olarak gösteriliyor.
Güneş’teki faaliyetlerin artması, Dünya’nın üst atmosferindeki yoğunluğun değişmesine ve alçak yörüngedeki uzay araçlarının daha fazla sürüklenmeye maruz kalmasına neden olabiliyor.
Swift de bu süreçte giderek irtifa kaybediyor.
NASA’nın değerlendirmesine göre gözlemevinin bilimsel görevinin 2026 yılı içerisinde sona ermesi bekleniyor. Swift’in yaklaşık 300 kilometrelik kritik irtifanın altına inmesinin ardından Dünya atmosferine yeniden girerek büyük ölçüde yanacağı öngörülüyor.
22 yıllık Swift Gözlemevi’nin sonu nasıl olacak?
Kurtarma planının iptal edilmesiyle Swift’in mevcut yörüngesindeki düşüşün devam etmesi bekleniyor.
| Swift görevi | Bilgi |
|---|---|
| Fırlatıldığı yıl | 2004 |
| Uzaydaki görev süresi | Yaklaşık 22 yıl |
| Kurtarma uydusu | LINK |
| LINK’in fırlatılması | 3 Temmuz 2026 |
| Kritik irtifa | Yaklaşık 300 km altı |
| Beklenen sonuç | Atmosfere yeniden giriş ve büyük ölçüde yanma |
| Bilimsel görevin beklenen sonu | 2026 içerisinde |
Swift’in atmosferde tamamen yok olup olmayacağına ilişkin ayrıntılı bir sonuç paylaşılmadı. Mevcut beklenti, gözlemevinin yeniden giriş sırasında büyük ölçüde yanması yönünde.
Kurtarma iptal edildi ancak LINK’in görevi bitmedi
Swift’i daha yüksek bir yörüngeye çıkarma planı iptal edilmiş olsa da LINK uydusunun görevi tamamen sona ermeyecek.
NASA ve Katalyst, LINK’in Swift’e yaklaşmasını bu kez bir teknoloji gösterimi kapsamında gerçekleştirmeyi planlıyor.
Bu senaryoda LINK’in gözlemevine yaklaşması, Swift’i incelemesi ve gelecekte benzer görevlerde kullanılabilecek olası yakalama noktalarını belirlemesi hedefleniyor.
Denemenin ne zaman gerçekleştirileceği ise henüz açıklanmadı.
Swift’in uzayda bakım yapılabilecek şekilde tasarlanmamış olması, elde edilecek verileri gelecekteki uydu bakım operasyonları açısından daha önemli hale getiriyor.
NASA başarısız görevden gelecek projeler için veri çıkaracak
NASA Başkanı Jared Isaacman, kurtarma operasyonundan istenen sonucun alınamadığını ancak görevin denenmeye değer olduğunu ifade etti.
Isaacman, elde edilen deneyimin gelecekte uzaydaki uydulara müdahale edilmesi, bakım yapılması ve kullanım ömürlerinin uzatılması konusunda geliştirilecek teknolojilere katkı sağlayabileceğini belirtti.
Katalyst CEO’su Ghonhee Lee de yüksek risk taşıyan operasyondan önemli deneyimler elde edildiğini söyledi.
Bu bilgilerin gelecekte uydu buluşma, yakınlaşma ve bakım görevlerinde kullanılması hedefleniyor.
Swift 2004’ten beri evrenin en şiddetli olaylarını izliyor
2004 yılında fırlatılan Neil Gehrels Swift Gözlemevi, yaklaşık 22 yıldır alçak Dünya yörüngesinde astrofizik araştırmaları yürütüyor.
Swift özellikle gama ışını patlamaları gibi ani ve güçlü kozmik olayları hızlı şekilde tespit edebilmesiyle biliniyor.
Farklı gök cisimlerine kısa sürede yönelme yeteneği sayesinde uzun yıllardır bilim insanlarına önemli gözlem verileri sağlayan uzay aracı, NASA’nın dikkat çeken gözlemevlerinden biri haline geldi.
Swift’in görevini doğrudan üstlenmeye hazır yeni bir gözlemevinin bulunmadığı belirtiliyor.
Swift’in ardından NASA yeni yöntemlere yönelecek
Swift’in görevinin sona ermesi halinde ani kozmik olayların izlenmesinde önemli bir boşluk ortaya çıkması bekleniyor.
NASA, bu boşluğu mevcut aktif gözlemevlerinden yararlanarak doldurmayı ve gama ışını patlamaları gibi hızlı gelişen olaylara cevap verebilecek yeni yöntemler geliştirmeyi planlıyor.
Swift’i kurtarma operasyonu istenen sonuca ulaşmasa da LINK ile gerçekleştirilecek teknoloji gösteriminin gelecekte farklı uzay araçlarının yörüngede bakım görmesine yönelik projelere temel oluşturması hedefleniyor.
