Menülerde Şeffaflık Dönemi Başladı
Türkiye’de gıda etiketleme sistemine yönelik kapsamlı bir değişiklik yürürlüğe girdi. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından güncellenen Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu ile restoran, kafe ve yemekhane gibi toplu tüketim yerlerinde sunulan ürünlerin içerik ve enerji (kalori) değerlerinin tüketiciyle paylaşılması zorunlu hale getirildi.
Yeni düzenlemeye göre işletmeler, sundukları gıdaların içeriğini ve kalori bilgilerini menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekod aracılığıyla açıklamakla yükümlü olacak. Karekod yöntemi tercih edildiğinde, tüketicinin ayrıca bilgilendirilmesi gerekecek ve talep eden müşterilere bu bilgiler ayrıca sunulacak.
“Doğal” ve “Ev Yapımı” İfadelerine Sıkı Denetim
Kılavuzda etiketlerde kullanılan ifadelere yönelik yeni kurallar da yer aldı. “Yüzde 100 doğal”, “en doğal”, “hakiki” gibi ifadeler yasaklanırken, “doğal” ibaresinin kullanılabilmesi için ürünün hiçbir katkı veya ilave bileşen içermemesi şartı getirildi. “Günlük” ifadesinin ise yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabileceği belirtildi.
Ambalajlı ürünlerde “taze sıkılmış” ve “fırından taze” gibi ifadelerin kullanımına izin verilmezken, aroma içeren ürünlerde gerçek meyve görsellerinin kullanımı da yasaklandı. Bu tür ürünlerde “aromalı” ifadesinin yer alması zorunlu hale getirildi. Ayrıca “peynirli” ve “çilekli” gibi ifadelerin yalnızca ilgili bileşenin gerçekten bulunması halinde kullanılabileceği, endüstriyel ürünlerde ise “ev yapımı” ifadesinin tamamen kaldırıldığı ifade edildi.
Yanıltıcı Görsellere ve İfadelere Yasak
Düzenleme kapsamında çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek veya şiddeti çağrıştırabilecek şekilde tasarlanan gıdaların piyasaya sunulması yasaklandı. Bu doğrultuda gıdaların silah, kafatası, beyin, dudak veya göz gibi şekillerde üretilmesi ya da ambalajlanması mümkün olmayacak.
İşletmelere düzenlemeye uyum sağlamaları için belirli süreler tanındı. Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz’a kadar, aynı ilde üç ve üzeri şubesi bulunan işletmelerin 31 Aralık’a kadar uyum sağlaması gerekiyor. Diğer işletmeler için içerik bildirimi 31 Aralık’a kadar zorunlu olurken, kalori bildirimi için son tarih 31 Aralık 2027 olarak belirlendi.
Çocuklara Yönelik Ürünlerde Yeni Kural
Gıda sektöründe çalışan Feride Özbek, uygulamaya ilişkin değerlendirmesinde, "Günümüzün rahatsızlıkları da göze alındığı zaman, ne tükettiklerini bilmesi, içeriğin görülebilmesi sağlıkları açısından önemli. Vatandaşlar zaten bize güvenerek geliyorlar ama istedikleri her içeriğe de ulaşabiliyorlar. Her konuda yardımcı oluyoruz. QR kod uygulaması da geçerli. Çok yerinde ve doğru bir karar olunmuş. Hatta geç kalınmış bir karar olmuş. Tüketicilerin ne tükettiğini bilmesi en doğal hakkı" dedi.
Uygulama Takvimi Açıklandı
Bir restoranda çalışan Murat Deniz ise, "Müşteri için güzel bir uygulama olur. Neden derseniz, ne yediğini, ne içtiğini, kaç gram yediğini, alerjik bir şey olup olmadığını bilmiş olur. Bazen müşterilerimizin de bu şekilde talepleri oluyordu. Tüketici ne yediğini içtiğini bilir" ifadelerini kullandı.
Gıda sektöründe uzun yıllardır çalışan Tayfun Tatar, "Uygulama güzel, daha kısa sürede yapılsa daha da iyi olur. Ben bildiğim yerde yiyorum zaten. Bilinmeyen markaların da olduğu yerde yemek yememeye çalışıyorum. Vatandaşın çok dikkat edeceğini de düşünmüyorum. Fiyat 50 liraysa, öbür tarafta olması gereken rakam 120 liraysa 50 liralık yer tercih ediliyor genelde. O uygulamaya bakacak olan vardır ama daha bilinçli, sağlığını düşünen kesim buna bakar" dedi.
