Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), vefat eden sigortalıların yakınlarına sağlanan dul ve yetim aylıkları konusunda denetim ağını genişletiyor. Binlerce vatandaşı yakından ilgilendiren bu ödemeler, sanılanın aksine "ömür boyu" bir garanti sunmuyor. Mevzuattaki keskin kurallar, bir gün içerisinde maaşın kesilmesine ve hatta geçmişe dönük borçlanmalara yol açabiliyor. Özellikle son dönemde artan "anlaşmalı boşanma" vakaları sonrası SGK müfettişleri sahaya indi. Eğer siz de dul veya yetim aylığı alıyorsanız, haklarınızı kaybetmemek ve hukuki süreçlerle karşı karşıya kalmamak için güncellenen bu kriterleri harfiyen bilmeniz gerekiyor.
Hileli Boşanma Yapanlara "Nitelikli Dolandırıcılık" Şoku
Sosyal güvenlik sistemindeki en büyük suistimallerden biri olan hileli boşanmalar, SGK’nın en sıkı takip ettiği konuların başında geliyor. Sırf babasından veya annesinden yetim aylığı alabilmek için kağıt üzerinde boşanan ancak eski eşiyle aynı evde yaşamaya devam edenler, SGK radarından kaçamıyor. Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Sosyal Güvenlik Müşaviri İsa Karakaş, "SGK, hileli boşanma tespit ettiği durumlarda bugüne kadar ödenen tüm maaşları yasal faiziyle birlikte geri talep ediyor," diyerek durumun ciddiyetini vurguluyor. Üstelik bu durum sadece para iadesiyle kalmıyor; "nitelikli dolandırıcılık" suçlamasıyla adli mercilere taşınarak hapis cezası riskini de beraberinde getiriyor.
Dul ve Yetim Aylığı Hangi Durumlarda Kesilir?
Mevzuata göre maaşın devamlılığı belirli şartların korunmasına bağlı. Dul eşler için en kritik kural yeniden evlenmemek. Eğer dul eş yeniden dünya evine girerse, maaşı o an itibarıyla kesiliyor. Ancak sistem burada bir açık kapı bırakıyor: Bu yeni evlilik boşanma veya ölümle sona ererse, hak sahibi tekrar başvuru yaparak eski aylığını bağlatabiliyor. Erkek çocuklarda ise eğitim durumu belirleyici rol oynuyor. Lise öğrencileri 20, üniversite öğrencileri ise 25 yaşına kadar bu haktan yararlanabiliyor. Ancak eğitim hayatı devam etse bile sigortalı bir işe girmek, erkek çocukların yetim aylığının sonu anlamına geliyor. Kız çocuklarında ise yaş sınırı yok; ancak evlilik veya işe giriş durumunda maaş otomatik olarak durduruluyor.
Malul Çocuklar ve Çeyiz Yardımı Detayları
Sistemin en korumacı olduğu grup ise çalışma gücünü en az %60 oranında kaybeden malul çocuklar. Bu özel durumdaki bireyler, evlenseler dahi şartları korunduğu sürece maaş almaya devam edebiliyorlar. Ancak SGK, "Malul çocuklar düzenli sağlık kurulu kontrollerine girmek zorundadır; iyileşme tespiti durumunda maaşları kesilir," uyarısında bulunuyor. Öte yandan, evlilik nedeniyle maaşı kesilecek olan kız çocuklarına sunulan "evlenme ikramiyesi" (çeyiz yardımı) de önemli bir kalem. Bu ikramiyeyi alan bir kişi, evliliğinin kısa sürede bitmesi durumunda hemen maaşa dönemiyor; aldığı toplu paranın süresine tekabül eden bir bekleme süresini doldurması gerekiyor.
