Su Altı Dronları Trabzon Açıklarında Hayalet Ağların Peşine Düşecek
Trabzon açıklarında bulunan Panavra, diğer adıyla Mezgit Adası, ile Balık Kayalıkları çevresinde deniz ekosisteminin korunmasına yönelik kapsamlı bir çalışma hayata geçirilecek. Avrupa Birliği Horizon Europe Programı kapsamında desteklenen ROWER Projesi ile bölgede biyolojik çeşitliliğin izlenmesi, deniz habitatlarının iyileştirilmesi ve deniz canlıları için tehdit oluşturan hayalet ağların temizlenmesi hedefleniyor. Avrupa’nın 18 ülkesinden 33 proje ortağının yer aldığı çalışmada uzaktan kumandalı su altı araçları kullanılarak deniz tabanındaki terk edilmiş veya kaybolmuş av araçları tespit edilecek. Belirlenen hayalet ağlar ise uygun teknik yöntemler ve dalgıç müdahaleleriyle denizden çıkarılacak. Projenin 2026-2030 yılları arasında sürmesi planlanıyor.
Panavra ve Balık Kayalıklarında kapsamlı çalışma yapılacak
ROWER Projesi kapsamında Trabzon açıklarındaki Panavra ve Balık Kayalıkları, projenin önemli uygulama alanlarından biri olacak.
Karadeniz’in hassas denizel ekosistemlerinin korunmasını amaçlayan çalışmada, bu bölgelerdeki biyolojik çeşitlilik ve habitat koşulları yakından takip edilecek.
Panavra ve Balık Kayalıklarında gerçekleştirilecek incelemelerde yalnızca hayalet ağların temizlenmesi değil, deniz canlılarının mevcut durumu ve ekosistemin genel yapısının da değerlendirilmesi planlanıyor.
Projeyle, deniz tabanındaki olumsuz etkilerin azaltılması ve bölgenin uzun vadeli olarak korunmasına katkı sağlayacak bilimsel verilerin elde edilmesi hedefleniyor.
Hayalet ağlar su altı dronlarıyla tespit edilecek
Trabzon ayağındaki çalışmaların en dikkat çekici bölümlerinden birini hayalet ağların tespit edilmesi oluşturacak.
Denizde terk edilmiş veya çeşitli nedenlerle kaybolmuş av araçları olarak bilinen hayalet ağların, deniz canlıları ve habitatlar açısından tehdit oluşturduğu belirtiliyor.
Projede uzaktan kumandalı su altı araçları, yani ROV sistemleri kullanılacak.
Bu araçlar özellikle derin resif alanlarında görüntüleme ve tespit çalışmaları yapacak. Deniz tabanında belirlenen ağların konumları ve çevreyle olan ilişkileri incelendikten sonra çıkarma aşamasına geçilecek.
Ağlar deniz habitatına zarar verilmeden çıkarılacak
Tespit edilen hayalet ağların denizden çıkarılmasında habitatın korunmasına öncelik verilecek.
Projede, uygun teknik yöntemlerin yanı sıra dalgıç müdahalelerinden de yararlanılacak.
Amaç, ağların bulunduğu bölgedeki doğal yapıya mümkün olduğunca zarar vermeden temizliğin gerçekleştirilmesi olacak.
Hayalet ağların çıkarılması sonrasında ise çalışmalar sona ermeyecek. Temizlik yapılan alanlarda ekosistemin nasıl değiştiği, balık topluluklarının durumu ve biyolojik çeşitlilik yeniden incelenecek.
Bu şekilde yapılan müdahalenin deniz yaşamı üzerindeki etkileri de takip edilmiş olacak.
Balık toplulukları özel sistemlerle izlenecek
ROWER Projesi kapsamında deniz canlılarının izlenmesi için farklı teknolojiler kullanılacak.
BRUV olarak adlandırılan yemli uzaktan su altı video sistemleri ile görsel gözlem yöntemlerinden yararlanılarak balık topluluklarının dağılımı ve habitat şartları değerlendirilecek.
Denizden çıkarılan hayalet ağların ardından bölgedeki biyolojik çeşitlilikte meydana gelen değişimlerin gözlenmesi amaçlanıyor.
Böylece proje yalnızca temizlik çalışmasıyla sınırlı kalmayacak, müdahale öncesi ve sonrasındaki ekolojik süreçler de kayıt altına alınacak.
Elde edilen verilerin, Trabzon açıklarındaki denizel yaşamın korunmasına yönelik gelecekteki çalışmalara da katkı sunması hedefleniyor.
Panavra ve Balık Kayalıkları için koruma hedefi
Projenin önemli hedeflerinden biri de Panavra ve Balık Kayalıklarının gelecekte daha güçlü bir koruma altyapısına kavuşması.
Kaynakta, söz konusu alanların halen resmî bir koruma statüsüne sahip olmadığı belirtildi.
Projeyle elde edilecek bilimsel verilerin, bu bölgelerin Deniz Koruma Alanı ilan edilmesine yönelik süreçlere katkı sağlaması amaçlanıyor.
Bu çalışmalarla yalnızca mevcut habitatların korunması değil, aynı zamanda balıkçılık kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi ve deniz ekosisteminin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılması da hedefleniyor.
Trabzon’daki çalışmalar KTÜ ile birlikte yürütülecek
Projenin Trabzon ayağında İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Karadeniz Teknik Üniversitesi birlikte görev alacak.
Çalışmalara yalnızca kamu kurumları ve bilim insanları değil, yerel balıkçılar ile su ürünleri kooperatifleri de dahil edilecek.
Böylece sahadaki yerel deneyim ile bilimsel bilgi ve kamu yönetiminin aynı yapı içinde buluşturulması planlanıyor.
Projede “Yaşayan Laboratuvar” olarak adlandırılan yaklaşım uygulanacak. Bu modelle denizel restorasyon çalışmalarının yalnızca uzmanların değil, bölgedeki paydaşların katılımıyla şekillenmesi hedefleniyor.
Yerel balıkçılar da sürecin parçası olacak
Trabzon’daki denizel ekosistemin korunmasına yönelik çalışmalarda yerel balıkçıların bilgi ve deneyiminden de yararlanılacak.
Su ürünleri kooperatifleri, bölgesel paydaşlar, kamu kurumları ve bilim insanları aynı çalışma sürecine dahil edilecek.
Böylece bölgede uzun yıllardır faaliyet gösteren balıkçıların saha bilgisi, bilimsel araştırmalarla bir araya getirilecek.
Bu yaklaşımın hem denizel restorasyon çalışmalarının daha sürdürülebilir hale gelmesine hem de balıkçılık kaynaklarının uzun vadeli korunmasına katkı sağlaması amaçlanıyor.
18 ülkeden 33 ortak projede yer alıyor
ROWER Projesi’nin açılış toplantısı geçtiğimiz günlerde Estonya’nın başkenti Tallinn’de gerçekleştirildi.
Tartu Üniversitesi koordinatörlüğünde yürütülen projede Avrupa’nın 18 ülkesinden toplam 33 ortak bulunuyor.
48 ay sürmesi planlanan projenin açılış toplantısına Trabzon İl Tarım ve Orman Müdürlüğünü temsilen İl Müdür Yardımcısı Muhammet Ali Altun, Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürü Bayram Sancar ile Proje Koordinatörü Fatoş Pekgöz katıldı.
Toplantıda projenin uygulama takvimi, teknik faaliyetleri, iş paketleri ve Trabzon’da gerçekleştirilecek çalışmalar ele alındı.
Proje 2030’a kadar sürecek
ROWER Projesi’nin 2026-2030 yılları arasında yürütülmesi planlanıyor.
Bu süreçte Trabzon’un denizel ekosistemlerinin korunması, biyolojik çeşitliliğin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir balıkçılığın desteklenmesi hedefleniyor.
Projede geliştirilecek su altı izleme sistemleri ve restorasyon yöntemlerinin yalnızca Trabzon için değil, Karadeniz’deki benzer denizel ekosistemlerin korunması açısından da örnek oluşturması amaçlanıyor.
Panavra ve Balık Kayalıklarında yapılacak çalışmalarla deniz tabanındaki hayalet ağların temizlenmesinin yanı sıra bölgenin bilimsel verilerle daha yakından izlenmesi sağlanacak.
