Gümüşhane’nin geçmişi bilimsel çalışmalarla ele alındı
Gümüşhane’nin tarihsel geçmişini farklı dönemler ve bilimsel çalışmalar üzerinden ele alan kapsamlı bir eser hazırlandı. Gümüşhane Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölüm Başkanı Doç. Dr. Merve Karaçay Türkal’ın editörlüğünü yaptığı “İlk Çağ’dan Günümüze Gümüşhane Tarihi” adlı kitap, 18 yazarın katkısıyla oluşturuldu. Gümüşhane ve çevresinin İlk Çağ’dan 1950’li yıllara kadar uzanan tarihini inceleyen eser, 5 ana bölüm ve toplam 18 bölümden oluşuyor. Kitapta kentin farklı dönemlerdeki siyasi, idari ve toplumsal yapısına ilişkin akademik araştırmalar ile tarihi kaynaklar birlikte değerlendirildi.
Gümüşhane tarihi 5 ana dönemde ele alındı
“İlk Çağ’dan Günümüze Gümüşhane Tarihi” adlı çalışma; İlk Çağ, Orta Çağ, Yeni Çağ, Yakın Çağ ve Cumhuriyet Dönemi olmak üzere 5 ana bölüm halinde hazırlandı. Kitaptaki metinler, yazarların uzmanlık alanlarına göre ilgili dönemler altında sınıflandırıldı.
Gümüşhane Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümünün de akademik destek verdiği çalışmada, Gümüşhane ve çevresinin farklı tarihsel dönemlerine ilişkin araştırmalar bir araya getirildi. Eserde kentin geçmişine ışık tutan belge ve kaynaklardan yararlanılarak Gümüşhane’nin tarihsel gelişiminin bütüncül biçimde ortaya konulması amaçlandı.
“Tamamen tarih kitabı olarak ilk denilebilir”
Kitabın editörü Doç. Dr. Merve Karaçay Türkal, eserin yaklaşık bir yıllık planlama ve hazırlık sürecinin ardından tamamlandığını söyledi. Üniversite bünyesindeki akademisyenlerin yanı sıra farklı şehirlerde Gümüşhane üzerine çalışan araştırmacılardan da katkı istediklerini belirten Türkal, hazırlanan metinlerin editöryal süreçten geçirildiğini ifade etti.
Çalışmanın sempozyum bildirilerinin bir araya getirilmesinden oluşmadığının altını çizen Türkal, “Kitapta doğrudan Gümüşhane’nin tarihine ilişkin akademisyenler tarafından kaleme alınan bilimsel ve akademik nitelikte yazılar yer alıyor. Bu anlamda tamamen tarih kitabı olarak ilk denilebilir” dedi.
Gümüşhane’nin toplumsal yapısına ilişkin kaynaklar incelendi
Doç. Dr. Türkal, çalışmanın hazırlanması sırasında Gümüşhane’nin toplumsal geçmişine ilişkin farklı kaynaklara da başvurulduğunu söyledi. Tarih boyunca farklı etnik ve dini toplulukların bölgede bir arada yaşadığına ilişkin verilere ulaştıklarını belirten Türkal, ahkam defterleri, şer’iyye sicilleri ve çeşitli tarihi dokümanların incelendiğini ifade etti.
Türkal, “Kitapta yer alan bilgilerden hareketle Gümüşhane’ye ilişkin ahkam defterleri, şer’iyye sicilleri ve çeşitli dokümanlara da baktık. Bu kaynaklar şehirdeki toplumsal yapının anlaşılmasına katkı sağlıyor” diye konuştu.
“Gümüşhane farklı millet ve medeniyetlerin izlerini taşıyor”
Gümüşhane Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölüm Başkanı Öğretim Görevlisi Serhat Doğan ise kitabın hazırlanması fikrinin yaklaşık 5-6 yıl öncesine dayandığını belirtti. Gümüşhane’nin farklı millet ve medeniyetlerden izler taşıdığını söyleyen Doğan, kentte bulunan tarihi belge ve malzemelerin yeni akademik araştırmalar için önemli kaynaklar oluşturabileceğini ifade etti.
Daha önce yapılan çalışmaların Gümüşhane tarihini kronolojik bir bütünlük içerisinde ele alan müstakil şehir tarihi niteliği taşımadığını belirten Doğan, yeni eserin bu alandaki eksikliği gidermeyi amaçladığını söyledi.
Gümüşhane’nin idari geçmişi de kitapta yer aldı
Serhat Doğan, Gümüşhane’nin tarih boyunca farklı siyasi ve idari yapıların etkisi altında kaldığını ifade etti. Osmanlı döneminde kentin bazı bölgelerinin Torul’a, bazı bölgelerinin ise Erzurum Sancağı’na bağlı olduğunu belirten Doğan, madenler nedeniyle Gümüşhane’nin uzun süre Darphane-i Amire’ye bağlı bulunduğunu söyledi.
Kitabın akademik niteliği korunurken farklı yaş gruplarının anlayabileceği bir dil kullanılmasına da özen gösterildiğini belirten Doğan, böylece eserin yalnızca akademisyenlere değil Gümüşhane tarihine ilgi duyan geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmasının amaçlandığını ifade etti.
Kitabın son sözünü Timsal Karabekir kaleme aldı
Eserin dikkat çeken bölümlerinden birini de kitabın son sözü oluşturdu. Öğretim Görevlisi Serhat Doğan, son sözün Milli Mücadele’nin önemli isimlerinden Kazım Karabekir’in kızı Timsal Karabekir tarafından kaleme alındığını belirtti.
Kazım Karabekir Paşa’nın Gümüşhane’ye ilişkin izlenim ve hatıralarının da kitapta yer aldığını söyleyen Doğan, çalışmanın kentin tarihine ilişkin farklı dönemleri ve kaynakları bir araya getirdiğini kaydetti.
Gümüşhane Üniversitesi öncülüğünde hazırlanan “İlk Çağ’dan Günümüze Gümüşhane Tarihi”, kentin İlk Çağ’dan 1950’li yıllara kadar uzanan geçmişini bilimsel çalışmalar ve tarihi belgeler üzerinden ele alıyor. 18 yazarın katkısıyla hazırlanan eser, Gümüşhane’nin siyasi, idari ve toplumsal geçmişine ilişkin kapsamlı bir kaynak oluşturmayı amaçlıyor.
