Gümüşhane’nin Geleneksel Kuymağı İçin Koruma Hamlesi
Gümüşhane’nin geçmişten günümüze ulaşan ancak zamanla unutulmaya yüz tutan yöresel lezzetlerinden Toğala kuymağı yeniden sofralardaki yerini almaya başladı. Halk arasında “süt yüzü kuymağı” ve “kaymak kuymağı” olarak da bilinen yemek, Tarihi Yeşildere Konakları’nda geleneksel yöntemlere bağlı kalınarak hazırlanıyor. Günümüzde daha yaygın bilinen peynirli ve tereyağlı kuymak çeşitlerinden farklı bir yapıya sahip olan Toğala kuymağının temelini süt kaymağı oluşturuyor. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası da lezzetin korunması ve yöreyle özdeşleşmesi amacıyla coğrafi işaret başvurusunda bulundu.
Toğala kuymağı yeniden Gümüşhane sofralarına döndü
Geçmişte özellikle evlerde hazırlanan Toğala kuymağı, yöre halkının mutfak hafızasında önemli bir yere sahip olmasına rağmen zaman içerisinde daha az yapılmaya başlandı.
Tarihi Yeşildere Konakları’nda yeniden hazırlanan yöresel yemek, yerel mutfak kültürünü yaşatmak amacıyla menüye dahil edildi.
İşletmeciler, özellikle kahvaltıya gelen misafirlerin Toğala kuymağına yoğun ilgi gösterdiğini ve eski tatları yeniden deneyimlemekten memnun kaldıklarını belirtiyor.
“Asıl kuymak Toğala kuymağıdır”
Tarihi Yeşildere Konakları işletmecisi Rüstem Demirağ, Toğala kuymağının süt kaymağı ve unla hazırlanan geleneksel bir yemek olduğunu söyledi.
Demirağ, “Toğala kuymağı un ve kaymaktan yapılır. Süt kaymağından hazırlanır. Aslında halk arasında ‘süt yüzü kuymağı’ olarak da adlandırılır” dedi.
Son dönemlerde kuymak tariflerinin kaşar peyniri ve mısır unu kullanılarak farklılaştığını belirten Demirağ, Gümüşhane’de geçmişten beri bilinen tarifin süt kaymağı temelli olduğunu ifade etti.
Geleneksel tarif nasıl hazırlanıyor?
Toğala kuymağının hazırlanışını anlatan aşçı Nilüfer Okumuş, tarifin diğer kuymak çeşitlerinden farklı olduğunu belirtti.
Okumuş, süt kaymağının eritildiğini, ardından bir kaşık mısır unu ve bir kaşık normal un eklenerek kavrulduğunu söyledi. Daha sonra su ilave edildiğini belirten Okumuş, yemeğin yağını süt kaymağından kendisinin çıkardığını ifade etti.
Diğer kuymak çeşitlerinde ise tereyağı, mısır unu ve bol miktarda peynir kullanıldığını belirten Okumuş, Toğala kuymağının tadının çok daha farklı olduğunu söyledi.
Coğrafi işaret başvurusu yapıldı
Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası, Toğala kuymağının özgün tarifinin korunması ve yöreyle özdeşleşen bir gastronomi değeri olarak tanıtılması amacıyla coğrafi işaret başvurusunda bulundu.
Rüstem Demirağ, bu başvurunun geleneksel lezzetin korunması açısından önemli olduğunu belirterek işletme olarak sürece destek verdiklerini ifade etti.
Toğala kuymağının coğrafi işaret süreciyle birlikte daha geniş kitlelere tanıtılması ve Gümüşhane mutfağının önemli değerlerinden biri olarak yaşatılması hedefleniyor.
“Nenelerimizin yaptığı şekilde yeniden sofralara taşıdık”
Tarihi Yeşildere Konakları işletmecisi Erhan Yalçınkaya da hem tarihî yapıyı hem de yöresel mutfak kültürünü yeniden canlandırmak istediklerini söyledi.
Yalçınkaya, “Biz ise yeniden nenelerimizin yaptığı şekilde, sütün yüzündeki kaymakla hazırlayarak misafirlerimize sunduk” dedi.
Yöresel yemeklerin yeniden sunulmasına yönelik olumlu geri dönüşler aldıklarını belirten Yalçınkaya, bunun kendilerini daha fazla geleneksel lezzeti gün yüzüne çıkarmak konusunda motive ettiğini ifade etti.
Gümüşhane gastronomisi için yeni bir değer olabilir
Toğala kuymağı, yalnızca yöresel bir yemek olarak değil, Gümüşhane’nin gastronomi turizmi açısından değerlendirebileceği kültürel miras unsurlarından biri olarak da öne çıkıyor.
Geleneksel tarifin korunması, yeni kuşaklara aktarılması ve yöresel işletmeler tarafından sunulmasıyla bu lezzetin yeniden yaygınlaşması amaçlanıyor.
Coğrafi işaret başvurusunun da sonuçlanması halinde Toğala kuymağının Gümüşhane ile özdeşleşen mutfak ürünlerinden biri olarak daha güçlü biçimde tanıtılması hedefleniyor.
