Karadeniz’in Sürü Koruyucularından Geriye Yaklaşık 50 Köpek Kaldı

Samsun’dan Artvin’e uzanan Doğu Karadeniz’in yüksek rakımlı yaylalarında yıllarca sürülerin koruyuculuğunu yapan Karadeniz çoban köpeğinin neslinin tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Bölgenin yoğun yağışına, karına ve zorlu coğrafyasına uyum sağlayan, iri cüssesi ve güçlü koruma içgüdüsü nedeniyle “Yaylaların Aslanları” olarak da adlandırılan köpeklerden orijinal özelliklerini taşıyan yaklaşık 50 tane kaldığı tahmin ediliyor. Trabzon Zerdava Köpeği Derneği Başkanı ve yerli köpek ırkları yetiştiricisi Serdar Ergün, farklı ırklarla kontrolsüz eşleşmeler ve sürü sahiplerinin başka köpeklere yönelmesi nedeniyle sayının giderek azaldığını belirterek, ırkın korunması, çoğaltılması ve tescillenmesi gerektiğini söyledi.

Karadeniz çoban köpeğinden yaklaşık 50 tane kaldığı tahmin ediliyor

Karadeniz çoban köpeği, geçmişte Trabzon, Rize, Giresun, Ordu ve Artvin’in yüksek kesimlerinde sürü sahiplerinin vazgeçilmez yardımcıları arasında yer alıyordu.

Ancak bölgedeki hayvancılık alışkanlıklarının değişmesi ve farklı köpek ırklarının yaygınlaşmasıyla bu yerel köpeklerin sayısının ciddi biçimde azaldığı belirtiliyor.

Trabzon Zerdava Köpeği Derneği Başkanı Serdar Ergün, Samsun’dan Artvin’e uzanan bölgede orijinal özelliklerini koruyan Karadeniz çoban köpeklerinin sayısının yaklaşık 50 olduğunu ifade etti.

Bu rakam Ergün’ün saha gözlemleri ve tahminine dayanıyor.

“Yaylaların Aslanları” zorlu hava şartlarında sürüyü bırakmıyor

Karadeniz çoban köpekleri özellikle bölgenin iklim ve coğrafya şartlarına uyumlarıyla tanınıyor.

Yoğun tüy ve keçe yapısına sahip olan köpeklerin, şiddetli yağmur ve yoğun kar yağışında dahi korudukları sürüleri terk etmedikleri belirtiliyor.

Serdar Ergün, 70 kilogramın üzerine çıkabilen bu köpeklerin iri yapılarının da sürülere yaklaşan kurt ve ayı gibi yabani hayvanlara karşı avantaj sağladığını söyledi.

Ergün’e göre Karadeniz çoban köpekleri, uzun yıllar boyunca yaylalardaki çobanların yanında sürü koruma görevini yerine getirdi.

Kangal köpeklerinin yaygınlaşması yerel ırkı etkiledi

Serdar Ergün, Karadeniz çoban köpeğinin sayısındaki azalmanın nedenlerinden biri olarak Kangal köpeklerinin bölgede yaygınlaşmasını gösterdi.

Sürü sahiplerinin zaman içinde Kangal köpeklerine yöneldiğini belirten Ergün, bunun Karadeniz’e özgü köpeklerin eski önemini kaybetmesine neden olduğunu savundu.

Farklı ırklarla yapılan kontrolsüz eşleşmelerin de yerel köpeklerde genetik ve karakteristik özelliklerin değişmesine yol açtığını ifade etti.

Ergün, yanlış eşleşmeler nedeniyle orijinal özellikleri taşıyan hayvanların sayısının giderek azaldığını dile getirdi.

Dişi Karadeniz çoban köpeği bulmak giderek zorlaşıyor

Irkın devamlılığı açısından en önemli sorunlardan birinin dişi köpek sayısındaki azlık olduğu belirtiliyor.

Serdar Ergün, erkek köpek popülasyonunun görece daha fazla olduğunu ancak orijinal özellikleri taşıyan dişi köpek bulmakta ciddi sıkıntı yaşadıklarını söyledi.

Sürü sahiplerinin dişi köpekleri daha az tercih etmesinin de bu durum üzerinde etkili olduğunu belirten Ergün, üretim açısından bu sorunun çözülmesi gerektiğine dikkat çekti.

Irkın sürdürülebilmesi için uygun köpeklerin belirlenerek kontrollü üretime alınması gerektiğini ifade etti.

Karadeniz çoban köpeğinin Kafkas köpekleriyle tarihî bağı bulunuyor

Ergün, Karadeniz çoban köpeğinin geçmişinin Kafkas çoban köpekleriyle bağlantılı olduğunu söyledi.

Ancak günümüzde “Kafkas çoban köpeği” adıyla bilinen köpeklerle Karadeniz’in yerel sürü köpeklerinin birbirinden ayrılması gerektiğini savundu.

Ergün’ün anlatımına göre Sovyetler Birliği döneminde 1940’lı yıllarda bekçilik ve savaş amaçlı geliştirilen köpeklerle, bölgede sürü koruma amacıyla yetiştirilen yerel köpeklerin kullanım amaçları farklılaştı.

Karadeniz’de kalan köpeklerin temel özelliğinin sürüye odaklı çalışma olduğunu ifade etti.

Sürüleri kurt ve ayıya karşı korumalarıyla biliniyorlar

Karadeniz çoban köpeklerinin en önemli özelliklerinden biri güçlü koruma içgüdüsü olarak gösteriliyor.

Bölgenin yüksek rakımlı yaylalarında yetiştirilen köpekler, geçmişte sürülere yaklaşan kurt ve ayı gibi yabani hayvanlara karşı koruyucu olarak kullanıldı.

Serdar Ergün, iri cüsselerinin ve 70 kilogramı aşabilen ağırlıklarının bu mücadelede avantaj sağladığını belirtti.

Yoğun tüy yapılarının ise bölgenin yağışlı ve soğuk hava şartlarında sürüyü takip etmelerine yardımcı olduğunu ifade etti.

“Neslinin tükenme noktasına geldiğini söyleyebiliyoruz”

Trabzon Zerdava Köpeği Derneği Başkanı Serdar Ergün, mevcut durumun ciddi olduğunu savundu.

“Biz bu köpeğin neslinin tükenme noktasına geldiğini söyleyebiliyoruz” diyen Ergün, Karadeniz bölgesinde bu köpeklere eskisi kadar ilgi gösterilmediğini belirtti.

Yaklaşık 150-200 yıldır çobanlara eşlik ettiğini söylediği köpeklerin giderek azaldığını ifade eden Ergün, eski değerinin yeniden anlaşılması gerektiğini dile getirdi.

Kaynakta söz konusu tarihsel süreye ilişkin ayrıca bir bilimsel çalışma veya kayıt paylaşılmadı.

Karadeniz çoban köpeği için tescil çağrısı

Ergün, Karadeniz çoban köpeğinin korunması için öncelikle kalan hayvanların tespit edilmesi ve çoğaltılması gerektiğini söyledi.

Bir genetik havuz oluşturularak kontrollü üretim yapılmasını isteyen Ergün, ardından ırk standartlarının belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

Karadeniz çoban köpeği için şu anda başlatılmış bir tescil çalışmasının bulunmadığını belirten Ergün, ilgili kişileri ve kurumları çalışmaya davet etti.

Bir an önce koruma, üretim ve tescil sürecinin başlatılması gerektiğini savundu.

“Risk her geçen gün büyüyor”

Serdar Ergün, gerekli çalışmaların gecikmesi halinde Karadeniz çoban köpeğinin geleceğine yönelik riskin daha da artacağını ifade etti.

“Risk her geçen gün büyüyor” diyen Ergün, orijinal özelliklere sahip köpeklerin belirli bir program altında toplanması ve üretimin sürdürülmesi gerektiğini söyledi.

Özellikle dişi hayvan sayısının az olmasının üretim çalışmalarını güçleştirdiğine dikkat çeken Ergün, genetik özelliklerin korunması açısından kontrollü eşleşmenin önemini vurguladı.

Yetiştiricilerin hedefi, Karadeniz’in yaylalarında uzun yıllardır sürü koruma görevinde kullanılan bu yerel köpeklerin kaybolmasını önlemek.

Kaynak: İHA