Karadeniz’in en önemli geçim kaynaklarından biri olan fındık için yeni bir tehdit gündemde. Halk arasında “Drakula böceği” olarak bilinen Turunçgil Uzun Antenli Teke Böceği, Trabzon’un ardından Rize’de de görülürken bölgede karantina ve mücadele çalışmaları hızlandırıldı.
Türkiye’ye yıllar önce ithal süs bitkileriyle giriş yaptığı değerlendirilen zararlı tür, ağacın gövdesine ve kök kısmına verdiği zarar nedeniyle fındık ocaklarının tamamen kurumasına yol açabiliyor.
Trabzon’dan Sonra Rize’de de Görüldü
Uzak Doğu kökenli olan Turunçgil Teke Böceği’nin Türkiye’de ilk kez 2014 yılında İstanbul Şile’de tespit edildiği belirtildi.
KTÜ Orman Fakültesi Araştırma Görevlisi İsmet Harman’ın verdiği bilgilere göre zararlı tür; İstanbul, Antalya, Sakarya, Bartın, Diyarbakır, Trabzon ve son olarak Rize’de görüldü.
Trabzon’da ilk tespitin 2016 yılında Esiroğlu’ndaki Atasu fidan depolama alanında yapıldığı, ardından çevredeki fındık bahçelerinde de böceğe rastlandığı ifade edildi.
Bir Larvası Bile Dalı Kurutabiliyor
Uzmanlara göre böceğin en büyük tehlikesi, ağacın iç dokularında açtığı galerilerden kaynaklanıyor.
Yumurtalarını köke yakın gövde bölgesine bırakan böceğin larvaları, ağacın kambiyum, öz odun ve diri odun bölümlerinde derin galeriler açıyor.
Bu durum su ve besin iletimini engelleyerek önce dalların, ardından tüm ağacın kurumasına neden olabiliyor.
İsmet Harman, tek bir larvanın bile fındığın bir dalını öldürebilecek kadar tehlikeli olduğunu belirtti.
180’den Fazla Türde Zarar Veriyor
Turunçgil Teke Böceği yalnızca fındık için tehdit oluşturmuyor.
Harman’ın verdiği bilgilere göre böcek, Avrupa’da ve Türkiye’de 87 cinse ait 180’den fazla bitki türünde zarar oluşturabiliyor.
Akçaağaç, kavak, at kestanesi, çınar, kiraz ve çeşitli süs bitkileri de zararlının etkilediği türler arasında bulunuyor.
Ancak Samsun, Trabzon ve Rize’de özellikle fındık alanlarını tercih etmesi bölge açısından endişeyi artırıyor.
Üreticiler Bu Belirtilere Dikkat
Uzmanlar, fındık üreticilerinin bahçelerini sık sık kontrol etmesini istiyor.
Ağaç gövdelerinde yuvarlak çıkış delikleri, dip kısımlarında talaş birikintileri ve nedeni bilinmeyen kurumalar görülmesi halinde vakit kaybetmeden il veya ilçe tarım müdürlüklerine bildirim yapılması gerekiyor.
Böceğin ergin hali yaklaşık 1,5 ile 4 santimetre arasında değişiyor. Parlak siyah renkli, üzerinde beyaz lekeler bulunan ve oldukça uzun antenlere sahip yapısıyla dikkat çekiyor.
En Kesin Çözüm: Ağacın Tamamen İmha Edilmesi
İsmet Harman, zararlıyla mücadelede en etkili yöntemin eradikasyon olduğunu söyledi.
Böceğin tespit edildiği ağacın köküyle birlikte tamamen sökülmesi, parçalanması ve bulunduğu alanda imha edilmesi gerektiğini belirten Harman, enfekte odunların başka bölgelere taşınmasının büyük risk oluşturduğuna dikkat çekti.
Zararlı ağacın yakacak odun olarak başka bir yere götürülmesinin böceğin yayılımını hızlandırabileceği uyarısı yapıldı.
Fidan Taşınmasına Kritik Uyarı
Uzmanlar özellikle böceğin görüldüğü bölgelerden başka alanlara fidan taşınmaması gerektiğini vurguluyor.
Zararlının yeni bölgelere yayılmasının önlenmesi için üreticilerin ve vatandaşların fidan hareketleri konusunda hassas davranması gerektiği belirtiliyor.
Karadeniz’de fındık üretiminin yoğun olduğu Trabzon, Rize, Giresun ve Ordu gibi illerde erken tespit ve hızlı müdahalenin büyük önem taşıdığı ifade ediliyor.
