Gelenekten geleceğe: Eli belinde motifi Trabzon’da yeniden doğuyor
Trabzon’da kadın emeğiyle yeniden hayat bulan geleneksel Osmanlı motifleri, kültürel mirasın yaşatılmasında önemli bir rol oynuyor. Bunlardan en dikkat çekeni ise hiç kuşkusuz “Eli belinde” motifi. Osmanlı döneminde padişahların kudretini ve bereketi simgeleyen bu desen, artık Trabzon’da geleneksel dokuma tezgâhlarında, doğal ipliklerle üretilen organik kumaşlarda yeniden hayat buluyor. Kadın İstihdam ve Yaşam Merkezi’nde sürdürülen çalışmalar sayesinde bu özel motif, yalnızca geçmişin bir parçası olarak kalmıyor; aynı zamanda bugünün zarif tasarımlarına da yön veriyor.
“Eli belinde” motifi: Kudretin ve üretkenliğin simgesi
Osmanlı döneminde saray kumaşlarında sıkça kullanılan “Eli belinde” motifi, sadece estetik bir desen değil; taşıdığı anlamlarla da ön plana çıkan güçlü bir sembol. Bereketi, doğurganlığı ve üretkenliği temsil eden bu geleneksel motif, tarih boyunca kadın figürü üzerinden anlatılan güçlü bir simge olageldi. Döneminde padişahların otoritesini vurgulamak amacıyla da tercih edilen motif, bugün Trabzon’da doğal ipliklerle dokunan kumaşların üzerinde yeniden yer buluyor. Böylece hem bir zanaat yaşatılıyor hem de kültürel bir miras korunmuş oluyor.
Doğal iplik, el emeği, kişiye özel tasarım
Trabzon Büyükşehir Belediyesi bünyesinde hizmet veren Kadın İstihdam ve Yaşam Merkezi, yöresel bez dokuma alanında yürüttüğü çalışmalarla dikkat çekiyor. Merkezde görev alan eğitmen Aygen Sır, kumaşların geleneksel el tezgâhlarında, tamamen doğal ipliklerle üretildiğini belirtiyor. Sır’a göre bu kumaşlara Osmanlı desenleri büyük bir zarafetle işleniyor. Özellikle “Eli belinde” motifinin dokuma sırasında kumaşa ustalıkla aktarıldığını söyleyen Sır, her bir ürünün kişiye özel olarak tasarlandığını ve bu yönüyle hem anlamlı hem de özgün olduğunu vurguluyor. Geleneksel ile modernin harmanlandığı bu üretim anlayışı, geçmişin izlerini bugünün dokularına taşıyor.
Unutulmaya yüz tutan motifler yeniden hayat buluyor
Aygen Sır, Osmanlı’dan günümüze ulaşan desenlerin modern kumaşlarla uyumunun kendilerini şaşırttığını dile getiriyor. İlk denemelerde gösterilen uyumun ardından tüm Osmanlı motiflerini dokuma sırasında kumaşa aktarmaya başladıklarını belirtiyor. Bu çalışma yalnızca bir tasarım süreci değil; aynı zamanda bir kültürel koruma ve yaşatma çabası. Organik kumaşlarla yeniden şekillenen bu desenler, özellikle “Eli belinde” gibi güçlü simgeler sayesinde bugünün kullanıcılarına geçmişin hikâyelerini fısıldıyor. Üstelik her bir motifin taşıdığı anlam, ürüne derinlik kazandırıyor.
Kadın emeğiyle yaşatılan kültürel miras
Kadınların emeğiyle şekillenen bu projede sadece kumaşlar değil, aynı zamanda kültürel değerler de dokunuyor. Kadın İstihdam ve Yaşam Merkezi’nde yürütülen bu üretim, yerel ekonomiye katkı sağlamanın ötesinde, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel zanaatlara da can suyu oluyor. Özellikle el tezgâhlarında yapılan dokumalar sayesinde yeni nesiller, geçmişin zarif izlerini yakından tanıma fırsatı buluyor. Bu bağlamda “Eli belinde” motifi yalnızca bir desen değil; kuşaktan kuşağa aktarılan anlamlı bir kültürel hafızaya dönüşüyor.
Bu anlamlı mirasın yaşatılmasına dair ne düşünüyorsunuz? Görüşlerinizi bizimle paylaşabilirsiniz.
