Türkiye’de 2021 yılında çıkan orman yangınlarında zarar gören alanların yeniden ağaçlandırılmasına katkı sağlamak amacıyla yürütülen projede dron teknolojisi kullanılıyor. Karadeniz Teknik Üniversitesi öncülüğünde hazırlanan çalışma kapsamında İzmir, Çanakkale ve Bursa Orman Bölge Müdürlüklerine bağlı bazı illerde yanan sahalara kızılçam ve karaçam tohumları bırakılıyor. Yaklaşık 60 kilogram taşıma kapasitesine sahip 8 dronun kullanıldığı uygulamalarda hektar başına yaklaşık 15 kilogram tohum serpiliyor. Projenin yürütücülerinden KTÜ Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ercan Oktan, bir yılda yaklaşık 600 hektarlık yanmış alanda dronla tohumlama yaptıklarını açıkladı.
KTÜ öncülüğünde yanan ormanlar için dron projesi hazırlandı
Proje, KTÜ Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ercan Oktan, Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Neslihan Atar ve emekli akademisyen Prof. Dr. Zafer Ölmez tarafından hazırlandı.
“Orman Yangınlarından Etkilenmiş Alanların Ağaçlandırılmasında İnsansız Hava Araçlarının Kullanımı Araştırma Çalışmaları Projesi” adı verilen çalışmaya Orman Genel Müdürlüğü de destek verdi.
Geçen yıl oluşturulan ekip, farklı bölgelerde yangından zarar gören alanlarda incelemeler gerçekleştirerek uygulanacak yöntemleri belirledi.
İzmir, Çanakkale ve Bursa bölgelerinde uygulama yapılıyor
Çalışmalar İzmir, Çanakkale ve Bursa Orman Bölge Müdürlüklerine bağlı çeşitli illerde yürütülüyor.
Ekipler, öncelikle yangından etkilenen sahalarda inceleme ve analiz yapıyor. Alanın yapısı değerlendirildikten sonra hangi tohumlama yönteminin kullanılacağına karar veriliyor.
Projede kızılçam ve karaçam tohumlarından yararlanılıyor.
Kaynakta uygulama yapılan illerin tamamının isimleri tek tek belirtilmezken, çalışmaların üç farklı Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı sahalarda devam ettiği aktarıldı.
8 dronla hektar başına yaklaşık 15 kilogram tohum bırakılıyor
Projede yaklaşık 60 kilogram taşıma kapasitesine sahip 8 dron görev yapıyor.
Yapılan analizlerin ardından belirlenen alanlara dronlar yardımıyla hektar başına yaklaşık 15 kilogram kızılçam veya karaçam tohumu serpiliyor.
Bu yöntemle özellikle geniş ve ulaşımı güç sahalarda tohumlama çalışmalarının yürütülmesi hedefleniyor.
Doç. Dr. Ercan Oktan, uygulanacak yöntemin her sahada aynı olmadığını, alanın ekolojik özelliklerine göre farklı seçeneklerin değerlendirildiğini belirtti.
Tohumlar bazen çıplak bazen karbon küpü halinde atılıyor
Doç. Dr. Ercan Oktan, tohumların sahaya tek bir yöntemle bırakılmadığını söyledi.
Oktan, “Tohumları bazen çıplak, bazen tohum topu, bazen de karbon küpleri şeklinde atıyoruz” diyerek yöntemin arazinin yapısına göre belirlendiğini ifade etti.
Alan üzerindeki ekosistemin hangi yöntemin kullanılacağını belirleyen temel unsur olduğunu vurgulayan Oktan, yangının şiddeti ve sahadaki fiziksel koşulların da tohumlama yöntemini etkilediğini söyledi.
Yangının şiddeti ve arazinin yapısı yöntemi belirliyor
Projede tohumlama yönteminin belirlenmesinde yangının sahadaki etkisi önemli rol oynuyor.
Oktan, bazı alanların çıplak tohumların çimlenmesine uygun olduğunu, bazı bölgelerde ise tohumların gelişebilmesi için ek destek gerektiğini anlattı.
Özellikle çok eğimli, taşlık ve kayalık alanlarda doğal yenilenmenin daha uzun sürebileceğini belirten Oktan, bu tür sahalarda karbon küpü yönteminden yararlandıklarını ifade etti.
Uygulamanın her alanın özelliklerine göre ayrı değerlendirilerek yapıldığı belirtildi.
Karbon küpleri bitkisel atıklardan hazırlanıyor
Doç. Dr. Ercan Oktan’ın verdiği bilgiye göre karbon küpü yöntemi, doğadaki atık maddeler kullanılarak hazırlanıyor.
Bitkisel atıkların oksijensiz ortamda işlenip sıkıştırılmasıyla küçük küpler oluşturuluyor ve tohum bu yapının ortasına yerleştiriliyor.
Oktan, küp biçiminin dronla bırakıldıktan sonra tohumların arazide yuvarlanmasının önüne geçtiğini söyledi.
Ayrıca bu yapının tohumların bazı hayvanlar tarafından toplanmasını zorlaştırdığını ifade etti.
Tohum topunda alg, kil ve mineraller de kullanılıyor
Projede çıplak tohum ve karbon küplerinin yanı sıra tohum topu yöntemi de uygulanıyor.
Oktan, tohum toplarının alg karışımlarıyla bazı kil ve minerallerin bir araya getirilmesiyle oluşturulduğunu belirtti.
Bu yöntemin de uygun görülen arazilerde kullanıldığını söyledi.
Böylece proje kapsamında tek bir standart uygulama yerine, arazinin yapısına göre farklı tohumlama teknikleri devreye alınıyor.
Bir yılda yaklaşık 600 hektarlık alanda tohumlama yapıldı
Doç. Dr. Ercan Oktan, projenin ulaştığı alanla ilgili dikkat çeken rakamı da paylaştı.
Oktan, “Bir yılda yanmış yaklaşık 600 hektarlık alanda dronla tohumlama işlemi yaptık” dedi.
Projede çalışmaların yalnızca tohumları sahaya bırakmakla sınırlı kalmadığını da vurguladı.
Tohumların çimlenme başarısı, oluşan fidan sayısı ve ormanlaşmanın ilk aşamalarının da takip edileceği belirtildi.
Çimlenme sonuçları önümüzdeki yıl takip edilecek
Projenin başarısının değerlendirilmesi için tohumlanan alanlarda izleme çalışmaları sürdürülecek.
Oktan, ilk sonuçların önümüzdeki yıl çimlenmelerle birlikte daha net görülebileceğini ifade etti.
Kaç tohumun fideye dönüştüğü, fidanların gelişim durumu ve orman oluşumunun hangi aşamada olduğu takip edilecek.
Oktan bu nedenle çalışmayı yalnızca bir tohumlama projesi olarak değil, ekosistemin yeniden oluşumunun ilk aşamalarını izleyen bir araştırma olarak tanımladı.
Proje COP31’de katılımcılara tanıtıldı
Dronla tohumlama çalışmaları Antalya’da düzenlenen Küresel İklim Zirvesi COP31’de de tanıtıldı.
Halen devam eden projenin yöntemi ve uygulama alanları zirve katılımcılarıyla paylaşıldı.
Doç. Dr. Ercan Oktan, geliştirilen yöntemin ihtiyaç duyulan başka bölgelerde de uygulanabileceğini belirtti.
Projenin bundan sonraki sürecinde mevcut sahalardaki çimlenme ve fidan gelişimlerinin izlenmesi çalışmaların önemli bölümünü oluşturacak.