İş Hukukunda Dengeyi Değiştirecek Jet Arabuluculuk Kararı
İş hayatında son yıllarda sıkça tartışılan “jet arabuluculuk” uygulamasıyla ilgili dikkat çeken bir karar çıktı. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işçinin işten çıkarıldığı gün hızlı şekilde arabulucuya yönlendirilerek imza attırılmasının hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Yüksek mahkeme, işverenlerin çalışanların dava açmasını engellemek amacıyla arabuluculuk sistemini bir baskı aracına dönüştüremeyeceğini belirtti. Kararın, çalışma hayatında emsal niteliği taşıdığı ve benzer durumdaki milyonlarca çalışanı ilgilendirdiği değerlendiriliyor.
İşçinin Zayıf Anı Kullanıldı
Davaya konu olan olayda, bir fabrikada 6 yılı aşkın süredir çalışan işçinin ağır sağlık sorunları yaşadığı belirtildi. Anksiyete ve depresyon tedavisi gören çalışanın kullandığı ilaçlar nedeniyle bilinç ve algı düzeyinin zayıfladığı ifade edildi.
İddiaya göre işveren, iş sözleşmesini feshettiği gün işçiyi doğrudan şirketin sürekli çalıştığı arabulucuya götürdü. İşçinin önüne konulan belgeleri kısa sürede imzaladığı ve yaklaşık 6 yıllık emeğinin karşılığı olarak yalnızca 156 bin lira ödeme aldığı ortaya çıktı.
Mahkeme dosyasına giren bilgilerde, aynı iş yerinde daha kısa süre çalışan başka personele daha yüksek ödeme yapıldığı da dikkat çekti.
Mahkeme “İrade Sakatlandı” Dedi
Durumu fark eden işçi daha sonra hukuk mücadelesi başlattı. Yerel mahkeme, süreçte işçiye sağlıklı düşünme süresi tanınmadığını ve tüm işlemlerin işveren baskısıyla gerçekleştirildiğini belirledi.
Mahkeme, arabuluculuk sürecinin gerçek anlamda uzlaşma amacı taşımadığını, çalışanın haklarından vazgeçmeye zorlandığını ifade ederek imzalanan tutanakları geçersiz saydı.
Ayrıca işçiye yasal haklarının üzerinde makul bir yarar da sağlanmadığı tespit edildi.
İstinaf ve Yargıtay Kararı Onadı
Dosyanın taşındığı istinaf mahkemesi de yerel mahkemenin kararını yerinde buldu. Mahkeme, işçinin sağlık durumu nedeniyle sağlıklı irade ortaya koyamadığını ve işverenin bu durumdan “aşırı yararlanma” yöntemine başvurduğunu değerlendirdi.
Son olarak dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, alt mahkemelerin verdiği kararların usul ve hukuk kurallarına uygun olduğuna hükmederek kararı kesin olarak onadı.
Böylece “jet arabuluculuk” yöntemiyle çalışanlardan hızlı şekilde imza alınmasının hukuken geçerli olmayabileceği net biçimde ortaya konmuş oldu.
Çalışan Hakları Açısından Kritik Karar
Uzmanlar, alınan kararın iş hukukunda önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor. Özellikle işten çıkarma sürecinde çalışanların baskı altında imza atmasının artık daha sık yargı denetimine tabi tutulacağı ifade ediliyor.
Kararın ardından işverenlerin arabuluculuk sürecini daha şeffaf ve hukuka uygun yürütmek zorunda kalabileceği değerlendiriliyor.
Çalışma hayatında uzun süredir tartışılan “işçiden hızlı imza alma” uygulamasına karşı alınan bu kararın benzer davalar için emsal teşkil etmesi bekleniyor.
