Kurban Bayramı yaklaşırken Türkiye genelinde hayvan pazarları hareketlenmeye başladı ancak üretici ile büyükşehirlerdeki tüketici arasındaki fiyat farkı dudak uçuklatıyor. Anadolu’nun bağrında uygun seviyelerde seyreden kurbanlık fiyatları; nakliye, çadır kiraları ve aracı komisyonları derken İstanbul gibi metropollerde tam iki katına ulaşıyor. Hem besicinin emeği hem de vatandaşın bütçesi bu maliyet kıskacında can çekişiyor.
Kurban Bayramı'na sayılı günler kala kurbanlık piyasasında tansiyon yükseliyor. Besiciler, hayvanlarını binbir emekle yetiştirip Anadolu'dan batıdaki büyükşehirlere sevk etmeye başlasa da, kapıda bekleyen devasa maliyetler kurbanlık fiyatlarını adeta uçuruyor. Akaryakıt zamları, otoyol ücretleri ve pazar yerlerindeki astronomik çadır kiraları, kurban kesmek isteyen vatandaşın cebini yakarken üreticinin de kar marjını sıfıra indiriyor. Özellikle Trabzon gibi illerden veya Doğu Anadolu’dan yola çıkan tırların maliyeti, daha kurbanlıklar pazara inmeden fiyat etiketlerini değiştirmesine neden oluyor.
Nakliye Maliyetleri Etiketleri Alt Üst Ediyor
Doğu Anadolu’dan batı illerine yapılan hayvan sevkiyatında en büyük darbeyi artan lojistik giderleri vuruyor. Özellikle mazot fiyatlarındaki istikrarsızlık ve yüksek otoyol-köprü geçiş ücretleri, bir tırın maliyetini inanılmaz noktalara taşıdı. Sektör temsilcileri, "Bir tır dolusu hayvanın şehirler arası taşınma gideri bugün 90 bin TL’ye kadar ulaştı" diyerek durumun vahametini ortaya koyuyor. Bu rakam, basit bir hesapla hayvan başına doğrudan 3-4 bin TL’lik bir ek yük anlamına geliyor. Üretici henüz satış yapmadan, sadece nakliye için servet ödemek zorunda kalıyor.
Büyükşehirlerde Çadır ve Yer Kirası Çilesi
Hayvanlar şehre ulaştığında da çile bitmiyor. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi metropollerde belediyeler veya özel alanlarda kurulan kurban satış noktalarındaki yer kiraları, küçük bir dükkanın yıllık kirasıyla yarışır hale geldi. Kısa süreli satış alanı için ödenen ücretlerin yüz binlerce lirayı bulabildiği ifade ediliyor. Besiciler, "Zaten nakliyeye büyük bir pay ayırıyoruz, bir de pazar yerinde fahiş çadır kiralarıyla karşılaşınca fiyatı artırmaktan başka çaremiz kalmıyor" diyerek dert yanıyor. Bu durum, pazarın en pahalı kalemlerinden biri olarak tüketiciye doğrudan yansıyor.
Aracılık Zinciri ve Fiyat Tablosu
Üreticiden çıkan hayvan ile vatandaşın pazarda gördüğü hayvan arasındaki uçurumun bir diğer sebebi ise bitmek bilmeyen aracılık zinciri. Hayvanın el değiştirdiği her aşamada eklenen komisyonlar, kurbanlıkları ulaşılamaz kılıyor. Anadolu’da 11-13 bin TL bandında alıcı bekleyen küçükbaş hayvanlar, büyükşehirlere geldiğinde 22-25 bin TL seviyelerine fırlıyor. Büyükbaşta ise fark daha da korkutucu boyutlarda.
