Küresel enerji piyasaları, güçlenen El Nino koşullarının etkisiyle yeni bir baskı dönemine girebilir. Aşırı sıcaklıkların soğutma ihtiyacını artırması, elektrik tüketimini yukarı çekerken hidroelektrik üretimindeki olası düşüş doğal gaz ve kömür santrallerine olan ihtiyacı artırabilir. Uluslararası Enerji Ajansı, küresel elektrik talebinin bu yıl yüzde 3,6, 2027’de ise yüzde 3,8 büyümesini bekliyor. Beklenenden güçlü bir El Nino ise bu tahminlerin de aşılmasına yol açabilir. ICIS’e göre özellikle Asya’da LNG talebinde artış yaşanması, yaz aylarında küresel gaz piyasasında rekabeti daha da sertleştirebilir.
El Nino küresel elektrik talebini yukarı çekebilir
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre küresel elektrik talebinin bu yıl yüzde 3,6, 2027’de ise yüzde 3,8 artması bekleniyor. Ancak El Nino’nun beklenenden güçlü seyretmesi halinde özellikle sıcak bölgelerde klima ve soğutma kullanımının daha da artabileceği belirtiliyor. Dünyada binaların soğutulması için tüketilen elektrik miktarının 2015’ten bu yana yüzde 50 artarak yaklaşık 2 bin 900 teravatsaate ulaşması, sıcak hava dalgalarının enerji sistemi üzerindeki yükünü açık biçimde ortaya koyuyor.
Çok güçlü El Nino ihtimali yüzde 90'ın üzerinde
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi, yıl sonuna kadar ve 2027’nin başlarında çok güçlü bir El Nino görülme olasılığının yüzde 90’ın üzerinde olduğunu belirtiyor. Bu senaryo yalnızca sıcaklıkları değil, yağış düzenlerini ve hidroelektrik üretimini de etkileyebilir. Özellikle Latin Amerika, Güneydoğu Asya ve Güney Asya’da kuraklık riskinin artması, enerji üretim dengelerinde yeni sorunlara yol açabilir. Uzmanlara göre sıcaklık artışı ve yağış azlığı birlikte gerçekleşirse, elektrik talebi yükselirken bazı yenilenebilir kaynakların üretimi gerileyebilir.
Hidroelektrik düşerse doğal gaz ve kömür devreye girebilir
El Nino’nun kuraklık etkisi nedeniyle bazı bölgelerde hidroelektrik üretiminin baskılanması bekleniyor. Bu durum elektrik talebini karşılamak için doğal gaz ve kömür santrallerinin daha fazla devreye alınmasına neden olabilir. Özellikle hidroelektrik kapasitesine yüksek oranda bağımlı ülkelerde enerji maliyetlerinin yükselme riski bulunuyor. Güney Asya’da zayıf muson koşullarının bazı ülkelerde kuraklığa yol açtığı ve bunun yaz döneminde elektrik fiyatlarını artırdığı belirtiliyor. Bu tablo, iklim olaylarının artık doğrudan enerji fiyatlamalarının bir parçası haline geldiğini gösteriyor.
Asya'nın LNG talebinde 1,6 milyon tonluk artış bekleniyor
ICIS projeksiyonlarına göre El Nino kaynaklı sıcak yaz koşulları Asya’nın sıvılaştırılmış doğal gaz talebini üçüncü çeyrekte yaklaşık 1,6 milyon ton artırabilir. Soğutma amaçlı elektrik tüketimindeki yükseliş, gazla çalışan santrallerin daha fazla kullanılmasına neden olabilir. ICIS Enerji Analitiği Başkanı Andreas Schroeder, bunun özellikle yaz aylarında daha kıt LNG arzı için rekabetin artması anlamına geldiğini belirtiyor. Böyle bir senaryo Avrupa ve Asya’nın aynı kargo için daha yüksek fiyatlarla yarışmasına yol açabilir.
Avrupa'da güneş artabilir, rüzgar gerileyebilir
El Nino’nun yenilenebilir enerji üzerindeki etkisi tek yönlü değil. ICIS’in tahminine göre Avrupa’da güneş enerjisi üretimi yılın üçüncü çeyreğinde normal koşullara göre yüzde 1,1 ila yüzde 2,1 artabilir. Buna karşılık 2027’nin ilk çeyreğinde rüzgar enerjisi üretiminin normal seviyelere göre yüzde 9,8 gerileyebileceği hesaplanıyor. Bu durum, enerji sisteminde farklı yenilenebilir kaynakların birbirini kısmen dengeleyebileceğini gösteriyor. Ancak hidroelektrikte düşüş, rüzgarda zayıflama ve yüksek elektrik talebi aynı döneme denk gelirse piyasa üzerindeki baskı artabilir.
Panama Kanalı'nda enerji taşımacılığı riski büyüyor
El Nino’nun etkileri yalnızca üretim ve tüketimle sınırlı kalmıyor, enerji taşımacılığına da yansıyor. Panama Kanalı’ndaki gemi geçişleri, kanal havzasındaki yağış ve su rezervleriyle doğrudan bağlantılı. Yağışların beklentilerin altında kalması nedeniyle kanal yönetimi su tasarrufu önlemlerini sürdürüyor. 3 Eylül itibarıyla Neopanamax kilitlerinde günlük geçiş kontenjanı 9’a, Panamax kilitlerinde ise 25’e indirildi. Panamax geçiş kontenjanının 15 Eylül’den itibaren günlük 23’e düşürülmesi planlanıyor.
El Nino enerji piyasalarını hangi başlıklarda etkileyebilir?
| Başlık | Olası etki |
|---|---|
| Elektrik talebi | Soğutma ihtiyacıyla artış |
| Hidroelektrik | Kuraklık nedeniyle düşüş riski |
| Doğal gaz | Elektrik üretiminde daha fazla kullanım |
| LNG | Asya talebinde yaklaşık 1,6 milyon ton artış |
| Güneş enerjisi | Avrupa’da sınırlı artış |
| Rüzgar enerjisi | 2027 ilk çeyreğinde düşüş ihtimali |
| Panama Kanalı | Geçiş kapasitesinde azalma |
| Enerji fiyatları | Arz-talep baskısıyla yükseliş riski |
Enerji piyasalarında fiyat baskısı güçlenebilir
El Nino’nun enerji piyasaları üzerindeki asıl etkisi, birden fazla baskının aynı anda oluşmasından kaynaklanabilir. Aşırı sıcaklar elektrik talebini artırırken, kuraklık hidroelektrik üretimini düşürebilir. Aynı dönemde LNG talebinin yükselmesi ve taşımacılıkta Panama Kanalı kaynaklı kısıtlamalar yaşanması halinde küresel enerji maliyetleri üzerinde ek baskı oluşabilir. Bu senaryoda doğal gaz, elektrik ve bazı fosil yakıt fiyatlarında yeni dalgalanmalar görülmesi mümkün.
Yenilenebilir enerji kapasitesi kritik önem taşıyor
Andreas Schroeder, enerji sistemlerinin hava kaynaklı şoklara karşı dayanıklılığında yenilenebilir enerji kapasitesinin kritik rol oynadığına dikkat çekiyor. Daha yüksek güneş ve rüzgar kapasitesi, hidroelektrikte yaşanabilecek kayıpların bir bölümünü telafi edebilir. Özellikle güneş enerjisi üretiminin sıcak ve güneşli dönemlerde artması, toplam sistem üzerindeki baskıyı azaltabilir. Ancak farklı kaynakların üretim profilleri aynı olmadığı için tek başına bu artış tüm açığı kapatmayabilir. Bu nedenle El Nino döneminde enerji arz güvenliği, kaynak çeşitliliği ve depolama kapasitesi daha önemli hale geliyor.
