Trabzon’un yıllarca çektiği çöp çilesini bilmeyen yoktur.

Şehrin kalbi sayılan Pazarkapı’nın, eski adıyla Moloz’un, çöple anıldığı dönemler hâlâ hafızalarımızdadır.

Kokunun kıyıya vurduğu, doğanın boğulduğu, Karadeniz’in adeta çöplük gibi kullanıldığı o ağır yıllar…

İşte o utanç tablosunu ortadan kaldırmak için 2000 yılından önce Trabzon Valiliği ve Trabzon Belediyesi, dönemin tüm dinamiklerini harekete geçirerek çözüme odaklanmıştı.

İncelemeler yapıldı, raporlar hazırlandı, teknik ekipler sahaya indi.

Sonuç olarak Sürmene Çamburnu Kutlular’da, eski Bakır İşletmeleri’nden kalan devasa çukurun çöp depolamaya uygun olduğu tespit edildi.

Trabzon merkez ve ilçelerinin çöplerinin balyalayarak bu alanda geçici olarak depolanmasına karar verildi.

Ama “geçici” ifadesinin Türkiye’de ne anlama geldiğini yine yaşayarak öğrenmiş olduk.

2002 seçimlerinden sonra tablo değişti.

AK Parti iktidarıyla birlikte masa yeniden kuruldu.

O güne kadar Trabzon için planlanan Katı Atık Birliği’ne, yukarıdan gelen bir talimatla Rize ve tüm Rize ilçeleri de dahil edildi.

Birliğin adı TRABRİKAP olarak değiştirildi; başkanlığı da sürekli şekilde Trabzon Valisine verildi.

Ve böylece Trabzon’un çöpü için hazırlanan alan, Rize’nin de çöpleriyle dolmaya başladı.

Bu noktada altını kalın çizgilerle çizmek gerekiyor.

Rize, Trabzon’un misafirperverliğini suiistimal etti.
Hem çöplerini döktü hem parasını ödemedi hem de söz verdiği halde kendi bölgesine yeni bir alan tahsis etmedi.

TRABRİKAP’ta alınan karara göre çöpler 10 yıl boyunca Sürmene’de vahşi depolamaya tabi tutulacak, 10 yıl sonra Rize kendi sınırları içinde bir alan belirleyerek yükün yarısını üstlenecekti.

Tarih 2025…

Ne oldu?

Hiçbir şey.

Rize, sürenin dolduğu 2017’de sözünü tutmadı. 18 yıldır çöpünü Trabzon’a hâlâ dökmeye devam ediyor.

Birliğin işletme sermayesi, üye belediyelerin döktükleri çöpün karşılığında ödemesi gereken bedellerdi.

Kâğıt üzerinde mükemmel bir sistemdi.

Ama uygulamaya geçildiğinde tablo utanç verici hale geldi.

Başta Rize Belediyesi olmak üzere bütün belediyeler çöpünü döktü ama parasını ödemedi.

Bu ne demek biliyor musunuz?

Trabzon halkı hem çöpün çilesini çekiyor hem tesis borç batağına sürükleniyor,

Bu nasıl “birlik”?

Bu nasıl “ortak çözüm”?

2020’de devreye alınan Araklı Katı Atık ve Bertaraf Tesisi, bölgenin çöp sorunu için nihai çözüm olarak tanıtılmıştı.

Ama sahadaki realite çok başka.

Çünkü Rize başta olmak üzere birçok belediye döküm parasını ödemediği için tesis finansal olarak nerede ise çöktü.

Bugün makinalar durdu, sistem tıkandı,

Çalışanlar maaş alamadığı için işi bıraktı.

Bu tablo, yalnızca bir belediyenin sorumsuzluğu değil hem Valiliklerin hem Çevre Bakanlığı’nın hem de merkezi hükümetin ihmalidir.

Çünkü belli ki bu meseleyi belediyelerin çözeceği bir mesele değildir.
Bu mesele valilerin üstlenebileceği bir yük de değildir aslında.
Bu mesele üç dilekçeyle, beş toplantıyla çözülecek bir kriz hiç değildir.

Bu mesele devlet aklının masaya oturup çözmesi gereken stratejik bir krizdir.

Bugün hem Trabzon hem Rize, çöpün altında boğulma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Araklı Tesisi yeniden ayağa kaldırılmazsa, Trabzon da Rize de çöp dağlarının gölgesinde yaşamaya mahkûm kalacaktır.

Buradan açıkça söylüyorum;

Bu kriz, bir belediye başkanının çözebileceği türden değildir.
Bu kriz, valilerin omzuna yüklenebilecek bir dosya değildir.
Bu kriz, bölgenin geleceğini doğrudan ilgilendiren devlet meselesidir.

Hükümet acilen devreye girmeli, TRABRİKAP sürecini yeniden düzenlemeli, Rize Belediyesi ve borcunu ödemeyen belediyelerin sözleşmenin yükümlülüklerini yerine getirmeye mecbur bırakmalıdır.

Devlet bu işe el atmazsa…

Trabzon da Rize de çöp içerisinde boğulur.
Doğa biter, çevre biter, sağlık biter.
Karadeniz’in ciğerleri nefes alamaz hale gelir.

Son sözüm şudur

Bu mesele siyaset üstüdür.
Bu mesele partilerin değil, halkın sağlığıdır.
Bu mesele şehrin onurudur.

Ve biz kendi onurumuzu, kendi şehrimizin temizliğini, kendi geleceğimizi koruyamayacaksak…

O zaman neyi koruyoruz?

Trabzon yıllardır büyük bir fedakârlık yaptı.
Şimdi sıra devlette…
Ve sıra Rize Belediyesi’nde verdiği sözleri tutmakta.

Yeter artık.
Çöpü de vurdumduymazlığı da Trabzon’un sırtından indirin.