Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’ne bağlı müdürlük ve sahnelerde görev yapan sözleşmeli, stajyer ve yevmiyeli sanatçılar, uzun süredir çözüm bekleyen kadro ve sosyal güvence taleplerini yeniden gündeme taşıdı. Edinilen bilgilere göre oyuncu, dansçı ve müzisyenlerin de aralarında bulunduğu yaklaşık 340 sanat emekçisi, çalıştıkları oyun, prova ve turne sayısına göre değişen gelir sistemi nedeniyle ciddi ekonomik belirsizlik yaşadıklarını belirtiyor. Yoğun çalışma dönemlerinde aylık kazançlarının 30-35 bin TL seviyesine çıkabildiği, oyun programının seyrekleştiği aylarda ise 10-15 bin TL’ye kadar gerileyebildiği ifade ediliyor. Sanatçılar, geçmişte uygulandığını belirttikleri 4B sözleşmeli istihdam modelinin yeniden hayata geçirilmesini ve güvenceli çalışma koşullarına kavuşmayı talep ediyor.

Devlet Tiyatroları’nda sözleşmeli sanatçıların kadro talebi büyüyor
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü bünyesinde farklı il müdürlükleri ve sahnelerde çalışan sanat emekçileri, yıllardır devam ettiğini belirttikleri kadro sorununa çözüm istiyor.
Kaynakta yer alan bilgilere göre sözleşmeli stajyer, figüran veya yevmiyeli sistem içerisinde görev yapan yaklaşık 340 kişi bulunuyor.
Bu çalışanlar arasında oyuncuların yanı sıra dansçılar ve müzisyenler de yer alıyor.
Sanatçılar, yıllardır kurum bünyesinde görev yapmalarına rağmen düzenli ve güvenceli bir istihdam modeline geçemediklerini belirterek çalışma koşullarının yeniden düzenlenmesini talep ediyor.
Gelirler oyun, prova ve turne sayısına göre değişiyor
Sanat emekçilerinin en fazla dikkat çektiği konuların başında gelirlerin her ay değişmesi geliyor.
Kaynakta aktarılan bilgilere göre sözleşmeli stajyer veya figüran statüsünde çalışan sanatçılar, günlük çalışma, görev aldıkları oyun sayısı, prova ve turne programına göre ücret alıyor.
Bu nedenle aylık kazançların sabit olmadığı ifade ediliyor.
Sahne ve turne programının yoğun olduğu dönemlerde toplam gelir yükselirken, oyun takviminin daha seyrek olduğu aylarda çalışanların kazancında önemli düşüşler yaşanabildiği belirtiliyor.
Yoğun aylarda 35 bin TL, sakin dönemlerde 10 bin TL’ye kadar düşüyor
Kaynakta verilen rakamlara göre sanat emekçilerinin yoğun çalışma dönemlerinde aylık toplam kazancı yaklaşık 30 bin ile 35 bin TL arasında olabiliyor.
Ancak oyun programının azaldığı, takvimde boşlukların bulunduğu veya turne sayısının düştüğü dönemlerde bu rakamın 10 bin ila 15 bin TL seviyelerine gerileyebildiği belirtiliyor.
Sanatçılar, gelirlerdeki bu değişkenliğin temel ihtiyaçlarını ve barınma giderlerini karşılamayı zorlaştırdığını ifade ediyor.
Düzenli bir gelirin bulunmamasının gelecek kaygısını artırdığı da çalışanların dile getirdiği başlıklar arasında bulunuyor.
Sanatçılar 4B modelinin yeniden uygulanmasını istiyor
Devlet Tiyatroları bünyesinde görev yapan çalışanların temel taleplerinden biri geçmişte uygulandığını belirttikleri 4B sözleşmeli istihdam modelinin yeniden hayata geçirilmesi.
Sanat emekçileri, ekonomik belirsizliğin azaltılması ve daha güvenceli çalışma koşullarının oluşturulması için bu modelin yeniden devreye alınmasını istiyor.
Kaynakta yer alan anlatıma göre çalışanlar, 4B modelinin yalnızca sınırlı sayıda kişi için değil, benzer şartlarda görev yapan tüm yevmiyeli personeli kapsayacak şekilde uygulanmasını talep ediyor.
2019 ve 2022 uygulamaları örnek gösteriliyor
Sanatçılar taleplerini dile getirirken geçmiş yıllardaki uygulamaları da örnek gösteriyor.
Kaynakta, 2019 ve 2022 yıllarında benzer koşullarda çalışan personelin önce 4B statüsüne alındığı, ardından üç yıllık süreyi tamamlayanların memur kadrosuna geçirildiği ifade ediliyor.
Çalışanlar, geçmişte uygulanan bu yöntemin mevcut personel için de değerlendirilmesini istiyor.
Ancak kaynakta söz konusu uygulamaların kapsamına, kaç kişinin bu sistemden yararlandığına veya mevcut mevzuat açısından bugün aynı modelin nasıl uygulanabileceğine ilişkin ayrıntılı bilgi bulunmuyor.
Sınırlı kontenjanlı sınavların sorunu çözmediğini savunuyorlar
Sanat emekçileri, yıllar içerisinde açılan sınırlı kontenjanlı sınavların mevcut kadro sorununu çözmek için yeterli olmadığını savunuyor.
Kaynakta 2023 yılında Kayseri Devlet Tiyatrosu için yalnızca 20 kişilik alım yapıldığı örnek gösteriliyor.
Çalışanlar, yüzlerce sanat emekçisinin benzer koşullarda görev yapmaya devam ettiğini belirterek daha kapsayıcı bir istihdam düzenlemesi talep ediyor.
Bu nedenle taleplerin yalnızca yeni personel alımıyla sınırlı olmadığı, halen kurum bünyesinde görev yapan çalışanların statülerinin de düzenlenmesini kapsadığı ifade ediliyor.
“Güvencesizlik sanatsal üretimi de etkiliyor” görüşü
Kaynakta yer alan değerlendirmelerde mevcut istihdam sisteminin yalnızca çalışanların ekonomik koşullarını değil, sanatsal üretim süreçlerini de etkilediği savunuluyor.
Sanat emekçileri, sürekli gelir kaygısı yaşamanın sahneye ve üretime odaklanmayı zorlaştırdığını ifade ediyor.
Kültür-sanat alanındaki istihdam politikalarının sahnelenen eserlerin niteliğini de olumsuz etkileyebileceği görüşü dile getiriliyor.
Bu değerlendirme çalışanların görüşüne dayanırken, kaynakta sanat eserlerinin kalitesi üzerinde yapılmış bağımsız bir ölçüm veya araştırmaya yer verilmiyor.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’na çağrı
Sanatçılar, taleplerinin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu gündeminde de ele alınmasını istiyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Devlet Tiyatroları bütçesinin görüşüldüğü süreçlerde çalışma koşullarının da değerlendirilmesini talep eden sanat emekçileri, güvenceli istihdam için gerekli kaynakların ayrılmasını istiyor.
Kaynakta konunun TBMM gündemine kesin olarak alınacağına ilişkin bir bilgi bulunmuyor.
Bu başlık, çalışanların beklentisi ve yetkililere yönelik çağrısı olarak öne çıkıyor.
“Maddi kaygılar yerine sanata odaklanmak istiyoruz”
Sanat emekçileri, çalışma koşullarının iyileştirilmesi halinde temel hedeflerinin sanatsal üretime daha fazla yoğunlaşmak olduğunu belirtiyor.
Maddi belirsizlikten uzak, düzenli ve güvenceli bir sistem içerisinde çalışmak istediklerini ifade eden çalışanlar, sahneye koydukları eserlerin niteliğine odaklanmayı arzuladıklarını söylüyor.
Uzun süredir çözüm beklediklerini dile getiren sanatçılar, kadro ve sosyal güvence konusunda artık somut bir adım atılmasını talep ediyor.
Kaynakta Kültür ve Turizm Bakanlığı veya Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’nün bu taleplere ilişkin yanıtına yer verilmedi.

Yaklaşık 340 sanat emekçisi çözüm bekliyor
Devlet Tiyatroları bünyesindeki sözleşmeli ve yevmiyeli çalışma sisteminde görev yapan yaklaşık 340 sanatçı açısından temel talep, düzenli gelir ve güvenceli istihdam modeli olarak öne çıkıyor.
Oyuncu, dansçı ve müzisyenleri kapsayan çalışan grubu, oyun ve turne programına göre değişen gelir sisteminin yerine daha öngörülebilir bir çalışma yapısı istiyor.
Geçmişte uygulandığı belirtilen 4B modelinin yeniden değerlendirilmesini isteyen sanatçılar, konunun bütçe görüşmelerinde de ele alınmasını bekliyor.
Yetkili kurumlardan gelecek olası adımlar ise çalışanların uzun süredir devam eden kadro ve güvence beklentisinin nasıl sonuçlanacağını belirleyecek.




