Emekli Zammında Yeni Formül: Refah Payı ve Seyyanen Artış Masada
Merkez Bankasının yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28’den yüzde 29,5’e yükseltmesiyle birlikte SSK ve Bağ-Kur emeklileri için hesaplanan altı aylık artış oranı da yaklaşık yüzde 9,97 seviyesine çıktı. Ekonomi gazetecisi Faruk Erdem, mevcut yasal artışın yanında refah payı veya seyyanen zam formülleri üzerinde de çalışıldığını ifade etti. Kaynakta yer alan değerlendirmelere göre, en düşük emekli maaşının yaklaşık 25 bin 900 TL seviyesine çıkması beklenirken, ek düzenlemelerle 30 bin TL ve üzerindeki rakamlar da senaryolar arasında yer alıyor.
SSK ve Bağ-Kur emeklisi için yüzde 9,97 hesabı
Faruk Erdem, Merkez Bankasının yüzde 29,5’lik yıl sonu enflasyon tahmini üzerinden yaptığı hesaplamada altı aylık enflasyonun yüzde 9,97 seviyesinde oluşabileceğini söyledi.
Bu hesaplamaya göre SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin yasal zam oranı da yaklaşık yüzde 9,97 olacak.
Erdem, yıl sonu enflasyonuna ilişkin yüzde 30 ve yüzde 31 seviyelerinde tahminlerin de bulunduğunu, OVP’de ise yüzde 28,4’lük bir öngörü yer aldığını belirtti.
Bu tahminlerin ortalamasına bakıldığında altı aylık enflasyonun yüzde 10 civarında oluşabileceğini ifade etti.
Ancak bu oranların kesinleşmiş zam oranı olmadığı, nihai hesabın açıklanacak enflasyon verileriyle netleşeceği vurgulanıyor.
En düşük emekli maaşı için 25 bin 900 TL hesabı
Merkez Bankasının mevcut tahmini üzerinden yapılan hesaplamada en düşük emekli maaşının yaklaşık 25 bin 900 TL seviyesine çıkabileceği belirtildi.
Faruk Erdem’in aktardığı tabloya göre SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yüzde 9,97’lik artış uygulanması halinde bu rakam ortaya çıkıyor.
Aynı hesaplamalarda en düşük memur maaşının 75 bin 779 TL, en düşük memur emeklisi maaşının ise 34 bin 21 TL seviyesine çıkabileceği ifade edildi.
Bu rakamlar yalnızca enflasyon ve mevcut yasal hesaplama üzerinden yapılan tahminleri yansıtıyor.
Ek refah payı veya seyyanen zam uygulanması halinde maaşların daha farklı seviyelere çıkabileceği belirtiliyor.
Refah payı formülü yeniden gündemde
Emekli zammında en çok konuşulan seçeneklerden biri refah payı.
Faruk Erdem, refah payının enflasyon artışının üzerine eklenecek ilave puan anlamına geldiğini söyledi.
Örneğin yaklaşık yüzde 10’luk bir enflasyon artışının üzerine ayrıca 10, 15 veya 20 puanlık refah payı eklenmesi halinde zam oranının yükseltilebileceğini ifade etti.
Kaynakta refah payının tüm emeklileri kapsayacak şekilde uygulanabileceği değerlendirmesine yer verildi.
Ancak kaç puanlık bir artış yapılacağına ilişkin henüz kesinleşmiş bir rakam bulunmuyor.
Bu nedenle refah payı halen üzerinde çalışılan seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor.
Seyyanen artışta prim günü öne çıkabilir
Bir diğer formül ise seyyanen artış.
Faruk Erdem, bu modelde bütün emeklilere aynı tutarın verilmesinden ziyade emeklilik şartlarının dikkate alınabileceğini söyledi.
Prim ödeme gün sayısı, yatırılan prim miktarı, çalışma süresi ve emeklilik yaşı gibi kriterlerin öne çıkabileceğini ifade etti.
Erdem, 3600 gün primle emekli olan bir kişi ile 7000 veya 9000 gün prim ödeyen bir kişinin aynı şekilde değerlendirilmesinin adalet tartışmasına yol açabileceğini belirtti.
Bu nedenle seyyanen artışın kategorilere göre farklılaştırılabileceği senaryosu da gündemde bulunuyor.
Yaşa göre farklı artış seçeneği de konuşuluyor
Kaynakta seyyanen zam formülünde yaş kriterinin de değerlendirilebileceği ifade edildi.
Faruk Erdem, Mehmet Şimşek’in yaş konusuna yaptığı vurguyu hatırlatarak 65 yaş üstündeki emekliler için farklı bir artış seçeneğinin gündeme gelebileceğini söyledi.
Ancak bu konuda da kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor.
Mevcut değerlendirmeler, yaş ve prim günü gibi kriterlerin seyyanen artış formülünde dikkate alınabilecek başlıklar arasında olduğunu gösteriyor.
Uygulamanın nasıl olacağı ise yapılacak nihai düzenlemeye bağlı olacak.
Yüzde 10 artış üzerine 5 bin TL senaryosu
Faruk Erdem’in daha önce gündeme getirdiği formüllerden biri de yüzde 10 enflasyon artışına ilave 5 bin TL seyyanen zam yapılması.
Bu senaryoya göre en düşük emekli maaşının yaklaşık 26 bin TL seviyesine gelmesinin ardından 5 bin TL ilave artışla maaşın yaklaşık 31 bin TL’ye çıkabileceği hesaplanıyor.
Erdem, bu durumda en düşük emekli aylığının 30-35 bin TL bandına yükselebileceğini ifade etti.
Ancak bunun da kesinleşmiş bir karar olmadığı özellikle vurgulandı.
Kaynakta bu rakamların yalnızca üzerinde çalışılan olası formüllere dayalı hesaplamalar olduğu belirtildi.
Refah payı ve seyyanen artış birlikte uygulanmayabilir
Kaynakta dikkat çeken değerlendirmelerden biri de iki ek artış yönteminin aynı anda uygulanıp uygulanmayacağıyla ilgili.
Faruk Erdem, seyyanen artış yapılması halinde ayrıca refah payı verilmemesinin daha olası göründüğünü söyledi.
Buna göre hükümetin ya refah payı ya da seyyanen zam seçeneklerinden birine yönelebileceği değerlendirmesi öne çıkıyor.
Ancak farklı gruplar için farklı uygulamaların da mümkün olabileceği ifade edildi.
Örneğin prim günü yüksek olanlara daha fazla artış verilmesi veya refah payının farklı oranlarda uygulanması senaryolar arasında bulunuyor.
Memur emeklileri için artış oranı farklı hesaplanıyor
SSK ve Bağ-Kur emeklileriyle memur ve memur emeklilerinin artış hesaplamaları birbirinden farklı ilerliyor.
Faruk Erdem’in verdiği bilgiye göre memur ve memur emeklileri için yaklaşık yüzde 2,78 oranında enflasyon farkı oluşuyor.
Temmuz ayında uygulanan yüzde 7’lik zam nedeniyle toplam artışın yüzde 7,91 civarında çıkabileceği ifade edildi.
Erdem, bu iki grup arasındaki yaklaşık 2 puanlık farkın refah payı yoluyla kapatılabileceğini de söyledi.
Ancak bu konuda da henüz kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
En düşük memur emeklisi maaşı için 34 bin 21 TL hesabı
Mevcut tahminler üzerinden yapılan hesaplamaya göre en düşük memur emeklisi maaşı 34 bin 21 TL seviyesine çıkabilir.
En düşük memur maaşı ise 75 bin 779 TL olarak hesaplanıyor.
Faruk Erdem, bu rakamların yalnızca enflasyon farkı ve toplu sözleşme kaynaklı artışlar üzerinden oluşturulduğunu belirtti.
Refah payı veya farklı bir ek iyileştirme yapılması halinde bu tutarların değişebileceğini ifade etti.
Bu nedenle mevcut tablo kesin maaş listesi değil, enflasyon tahminine dayalı bir simülasyon niteliği taşıyor.
Aralık ayında yasal düzenleme gündeme gelebilir
Emekli maaşlarına yapılacak ek artışın netleşmesi açısından takvim de önem taşıyor.
Faruk Erdem, bütçe görüşmelerinin yaklaşık 27 Kasım civarında tamamlanmasının beklendiğini ve ardından emeklilerin gelirini artıracak yasal düzenlemelerin Meclis gündemine gelebileceğini ifade etti.
Bu düzenlemelerin aralık ayı içinde sonuçlandırılması ve ocak ayındaki maaş artışına yetiştirilmesi hedefleniyor.
Kaynakta 3 Ocak’ta açıklanacak enflasyon verisinin ardından kesin zam oranının ortaya çıkacağı belirtiliyor.
Dolayısıyla emekli maaşında son tablo hem enflasyon verileri hem de ek düzenlemelerin içeriğiyle netleşecek.
Emekli zammında kesin formül henüz belli değil
Mevcut durumda emekli maaşları için birden fazla formül konuşuluyor.
SSK ve Bağ-Kur emeklileri açısından yaklaşık yüzde 9,97’lik yasal artış hesabı öne çıkarken, bunun üzerine refah payı veya seyyanen zam eklenmesi seçenekler arasında bulunuyor.
Seyyanen artışın prim günü ve yaş gibi kriterlere göre farklılaştırılması, refah payının ise daha geniş kapsamlı uygulanması tartışılıyor.
30 bin TL ve üzerindeki en düşük emekli maaşı senaryoları da bu ek düzenleme ihtimallerine dayanıyor.
Ancak kaynakta da özellikle belirtildiği üzere bunların hiçbiri henüz kesinleşmiş uygulamalar değil.





