Türkiye’nin demografik yapısındaki değişim, sosyal güvenlik sisteminde köklü bir reformu zorunlu hale getiriyor. Son iki yılda "yaşlı ülke" statüsüne geçen Türkiye'de, mevcut emeklilik sisteminin işleyişi hem uzmanlar hem de vatandaşlar tarafından mercek altına alındı. SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, mevcut sistemdeki "çalıştıkça maaşın düşmesi" paradoksunun sistemin temeline dinamit koyduğunu belirterek, Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında hayata geçirilmesi beklenen kritik düzenlemeleri paylaştı. Yeni dönemde, dijital dönüşümden esnek çalışma modellerine kadar pek çok yenilik kapıda bekliyor.
OVP ile Emeklilik Sisteminde Sürdürülebilirlik Hedefi
Hükümetin Orta Vadeli Programı (OVP), sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini korumayı ve prim gelirlerini artırmayı temel hedef olarak belirliyor. İsa Karakaş’ın aktardığına göre, kayıt dışı istihdamla çok daha etkin bir mücadele yürütülecek. Sistemin dışında kalan nüfusun SGK şemsiyesi altına alınmasıyla kurumun kasasının doldurulması planlanıyor. Özellikle yaşlanan nüfusun sosyal güvenlik sistemi üzerinde oluşturacağı yükü hafifletmek adına, sağlık hizmetlerinde verimlilik artırılacak ve israfın önüne geçilecek tedbirler uygulanacak. Bu stratejik hamlelerle sistemin uzun vadeli mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
"Çalıştıkça Maaş Düşüyor" Paradoksu Son Buluyor
Mevcut sistemin en büyük sorunlarından biri, uzun süre sistemde kalarak prim ödeyen sigortalıların emekli maaşlarında artış yerine düşüş yaşanabilmesi. Bu durumu bir "paradoks" olarak nitelendiren Karakaş, yüksek enflasyon dönemlerinde sistemde kalmanın çalışanları cezalandırır hale geldiğini ifade etti. Karakaş, “Enflasyondaki yüksek dalgalanmaların yaşandığı dönemlerde sistemde daha fazla kalıp prim ödedikçe, bazen maaşların artış yerine önemli oranda azalması söz konusu olabilmektedir” dedi. Bu durumun çalışanları bir an önce sistemden kaçmaya ve kayıt dışına yönelmeye ittiğini belirten uzmanlar, hakkaniyetli bir sistemin şart olduğunu vurguluyor.
Yeni Nesil Esnek Çalışma ve Prim Düzenlemesi
Yeni dönemde sosyal güvenlik mevzuatı, değişen iş gücü piyasasına ve dijitalleşen dünyaya uyumlu hale getirilecek. Özellikle genç kuşağın tercih ettiği yeni nesil esnek çalışma şekilleri, SGK sistemine entegre edilecek. Farklı meslek ve gelir gruplarına özel uygulamalar geliştirilerek, prim tabanının genişletilmesi hedefleniyor. Karakaş, sistemin "kaybet-kaybet" döngüsünden çıkarılması gerektiğini belirterek, “Eğer 'Çalışmayı Teşvik Edici Ödüllendirici Sistem' hayata geçirilirse hem kurum kazanacak hem de sigortalı huzur bulacak” sözleriyle çözüm yolunu işaret etti. Bu reformla birlikte, prim borçlarının takibi de daha etkin bir bilişim altyapısıyla gerçekleştirilecek.
