Türkiye’de milyonlarca ev kadınını ilgilendiren 40 maddelik kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Teklifin yasalaşması halinde ev kadınlarının sosyal güvenlik sistemine dahil edilmesi, bazı primlerin Hazine tarafından karşılanması, geçmişte evde geçirilen süreler için borçlanma hakkı verilmesi ve belirli şartlarda 55 yaşında emeklilik imkânı oluşturulması öngörülüyor. Düzenleme ayrıca ev hizmetlerinde çalışanların kıdem tazminatı ve yıllık izin haklarından bakım verenlere yönelik desteklere kadar birçok başlık içeriyor. Teklif henüz yasalaşmadığı için düzenlemelerde yer alan haklar şu aşamada yürürlükte değil.
Ev kadınları Bağ-Kur kapsamında sigortalı olabilir
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın aktardığı teklif hükümlerine göre evde yürütülen temizlik ve bakım emeğinin sigortalılık kapsamında değerlendirilmesi planlanıyor.
Teklif yasalaşırsa ev kadınlarının Bağ-Kur olarak bilinen 4/b statüsünde sigortalı olması ve emeklilik ile sağlık primlerinin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor.
Düzenlemede isteyen kişilerin ek prim ödeyerek ileride alacakları emekli aylığını artırabilmesine yönelik bir seçeneğin de yer aldığı aktarılıyor.
Ancak bu düzenlemelerin yürürlüğe girebilmesi için teklifin TBMM’de kabul edilerek yasalaşması gerekiyor.
Geçmiş yıllar için borçlanma hakkı gündemde
Teklifin dikkat çeken maddelerinden biri de geçmiş yıllarda evde sigortasız geçirilen sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmesine ilişkin düzenleme oldu.
Buna göre ev kadınlarına geçmiş dönemleri borçlanma imkânı verilmesi ve belirli sürelerin emeklilik hesabında değerlendirilmesi planlanıyor.
Bu hüküm hayata geçerse yıllarca ev içi emek vermesine rağmen sigorta kaydı bulunmayan kadınlar için yeni bir emeklilik yolu açılabilecek.
Borçlanmanın uygulanma biçimi ve kapsamı ise teklifin yasalaşması halinde netleşecek.
55 yaşında emeklilik teklifte yer alıyor
İsa Karakaş’ın aktardığı düzenlemeye göre ev kadınları için 55 yaşında emeklilik imkânı öngören hükümler de teklif içerisinde bulunuyor.
Emekli aylığı bağlama oranının yüzde 90’a kadar çıkabileceği, iş göremez hale gelen ev emekçilerine ise yüzde 70 ile yüzde 80 arasında değişen oranlarda malullük aylığı bağlanmasının planlandığı belirtiliyor.
Söz konusu yaş ve aylık oranlarının şu anda yürürlükte bir hak olmadığı, kanun teklifinin kabul edilmesi durumunda uygulanabileceği önem taşıyor.
Ev kadınları ve ailelerine sağlık güvencesi öneriliyor
Teklifin sağlık ayağında da kapsamlı bir düzenleme bulunuyor.
Ev kadınlarının ve ailelerinin Genel Sağlık Sigortası’ndan herhangi bir bedel ödemeden yararlanabilmesine yönelik hüküm teklif içerisinde yer alıyor.
Bu düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde sosyal güvencesi bulunmayan ev kadınlarının sağlık hizmetlerine erişiminin genişletilmesi amaçlanıyor.
Teklifin sosyal güvenlik sistemine ilişkin en dikkat çekici başlıklarından birini prim ve sağlık desteğinin birlikte ele alınması oluşturuyor.
Ev hizmetlerinde çalışanlara kıdem ve yıllık izin hakkı
Kanun teklifi yalnızca kendi evinde ücretsiz bakım ve temizlik işi yapan kadınları kapsamıyor.
Evlere temizlik veya bakım için giden çalışanlarla ilgili de yeni düzenlemeler öngörülüyor. Aktarılan bilgilere göre İş Kanunu’nda ev hizmetlerinde çalışanları kapsam dışında bırakan hükmün değiştirilmesi planlanıyor.
Teklif yasalaşırsa ev hizmetlerinde çalışanlar kıdem tazminatı ve yıllık izin gibi İş Kanunu kapsamındaki haklardan yararlanabilecek.
30 günü aşan ev işlerinde yazılı sözleşme zorunluluğu getirilmesi de teklif edilen düzenlemeler arasında bulunuyor.
Mobbing, taciz ve şiddete karşı yeni hükümler öneriliyor
Ev hizmetlerinde çalışanlara yönelik iş güvencesinin yanı sıra çalışma ortamına ilişkin yeni yükümlülüklerin de getirilmesi planlanıyor.
Teklifte mobbing, taciz ve şiddete karşı çalışanların korunmasına yönelik hükümler bulunduğu belirtiliyor.
Ayrıca ev sahiplerinin cam silme gibi risk taşıyan işlerde çalışanlara koruyucu ekipman sağlamasına ilişkin zorunluluk getirilmesi öngörülüyor.
Bu düzenlemeler de teklifin yasalaşması durumunda uygulamaya geçirilebilecek.
Bakım verenler için yılda 30 gün izin gündemde
Teklifte yaşlı veya hasta yakınlarına sürekli bakım veren kişiler için de yeni destekler yer alıyor.
Aktarılan düzenlemeye göre bakım verenlere kamu tarafından “mola bakımı” desteği sağlanması ve yılda en az 30 gün geçici izin hakkı verilmesi planlanıyor.
Ayrıca bakım verenlere psikolojik ve hukuki destek sunulması, büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, mola evi ve yaşlı bakımevi açma yükümlülüğü getirilmesi de teklif içerisinde bulunuyor.
Bu hakların kapsamı ve uygulama koşulları, teklif yasalaşırsa kesinleşecek.
Teklif henüz yasalaşmadı
Ev kadınlarına emeklilik ve sosyal güvence başlıklarıyla gündeme gelen 40 maddelik metin şu aşamada kanun teklifi niteliğinde.
Bu nedenle 55 yaşında emeklilik, Hazine destekli prim, geçmişe dönük borçlanma, ücretsiz sağlık veya ev hizmetlerinde çalışanlara getirilecek yeni haklar henüz yürürlüğe girmiş değil.
Düzenlemenin uygulanabilmesi için TBMM’deki yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
