Kara günde üreticinin yanında olması gereken TMO, neden üreticiyi tüccarın kapısına yönlendiriyor:
MASAL DEĞİL, HESAP SLOGAN DEĞİL, ADALET
Trabzon Ziraat Mühendisleri odası başkanı Cemil Pehlevan, Bahçelerin bakımını yaptı, hasat için fındıklığa girdi, Patoza vurdurdu, ardından fındığını seçti, çuvalladı ve satış haline getirdi. Ancak TMO’ya fındığı ne zaman ve nasıl getireceğini ve bu fındığın randıman duvarını aşıp aşmayacağının tereddüdünü yaşıyor.
CEMİL PEHLEVAN ÜRETİCİLERE SAHİP ÇIKARAK ŞÖYLE DİYOR:
“Kara günde üreticinin yanında olması gereken TMO, neden üreticiyi tüccarın kapısına yönlendiriyor? Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde; Karadeniz’in yamaçlarında, atadan kalma fındık bahçelerinde alın teri döken yüz binlerce üretici yaşadığı bir ülkede, “Çiftçinin kara gün dostu” diye tanıtılan bir kurum varmış. Adı da Toprak Mahsulleri Ofisi, kısaca TMO imiş. Ne güzel bir isim değil mi? Fakat artık sözlere değil, uygulamalara bakmanın zamanı gelmiştir. “Çiftçinin kara gün dostu…”İnsan duyunca içi rahatlıyor. Fakat masalın içine girince işler biraz değişiyor.
FINDIĞI ALMAK İÇİN ÇABA GÖSTERİN
Çünkü bu masalda kara günde çiftçinin yanında olması gereken dost, nedense çiftçinin elindeki ürünü almak için ince eleyip sık dokuyor, öyle ki fındığı almamak için gösterilen gayret, fındığı almak için gösterilen gayreti neredeyse geçiyor. Üretici de elindeki fındıkla kapının önünde beklerken, masalın başka bir kahramanı ortaya çıkıyor: Tüccar!
TMO’nun kapısından geri dönen veya TMO’nun şartları nedeniyle ürününü satmakta zorlanan üretici, soluğu tüccarın yanında alıyor. Böylece “kara gün dostu”nun kapısından çıkan üretici, başka bir kapıya yönlendiriliyor. Masalın adı da hazır:“Piyasa şartları.” Ne sihirli bir kelimedir şu piyasa şartları! Fiyat düşer: Piyasa şartları, Üreticinin maliyeti artar: Piyasa şartları, Gübre zamlanır: Piyasa şartları…Ama iş üreticinin emeğinin karşılığını vermeye gelince: “Piyasa şartları uygun değil!” La Fontaine bile bu kadar yaratıcı bir masal yazmamıştır.”
HARCANAN EMEĞİ BİLEMEZLER
Fındık bahçesine giren; gübrenin, ışkın kesmenin, ayıklamanın, ot biçmenin, ilaçlamanın, patozun, nakliyenin, seçmenin ve diğer bir sürü işlemin ne kadar zahmet ve masraflı olduğunu bilir. Fındığı yalnızca çikolatanın içinde veya çerez tabağında görenler, fındığın dalından sofraya gelene kadar kaç kez emek istediğini elbette bilemez.
O halde sormak gerekiyor: TMO gerçekten çiftçinin kara gün dostu mudur, yoksa sanayicinin iyi gün dostu mu? Şimdi gelelim masalın belki de en müthiş, en dahiyane ve dünya strateji belgelerine girecek kadar “icat” sayılabilecek kısmına! Yaklaşık 500 bin fındık üreticisi, öyle bir sistemin içine sokuldu ki; adeta tüccarın, sanayicinin ve fındık işleyicisinin maaşsız, sigortasız ve hatta kendi cebinden para ödeyerek çalışan elemanı hâline getirildi.
