Kiralık Konutta Denge Değişti: Ev Sahibi Aylarca Bekleyebiliyor
Geçmişte mevcut kiracısını çıkararak evini daha yüksek bedelle kiraya vermeyi planlayan bazı mülk sahipleri, bugün boş kalan dairelerine uzun süre kiracı bulmakta zorlanabiliyor. Kaynakta verilen örneğe göre iki yıl önce 30 bin liraya kiraya verilen bir konut, yasal kira artışlarıyla bugün yaklaşık 52 bin liraya kadar çıkarken, aynı bölgede benzer özellikteki boş konutlar 40-45 bin lira seviyesinde yeni kiracı bulabiliyor. Emlak sektörü temsilcileri, yeni kiracı talebindeki zayıflama ve boş kalma maliyetleri nedeniyle kiralık konutta “ne istersem o fiyata veririm” döneminin sona erdiğini değerlendiriyor.
Eski kiracısı olan ev sahibi daha avantajlı hale geldi
Kiralık konut piyasasındaki değişimin en dikkat çekici sonuçlarından biri, mevcut kiracısıyla devam eden ev sahiplerinin konumu oldu.
Kaynakta aktarılan değerlendirmeye göre, iki yıl önce piyasa rayicinden kiralama yapan ve sonraki sözleşme yenilemelerinde yasal artış oranlarını uygulayan ev sahiplerinin elde ettiği kira geliri, bazı bölgelerde bugün yeni kiracıdan alınabilecek bedelin üzerine çıkmış durumda.
Örnek hesaplamada 30 bin liralık kira, ilk yıl yüzde 35 ve ikinci yıl da zamlı kira üzerinden yüzde 30-32 bandında yapılan artışlarla yaklaşık 52 bin liraya yükseliyor.
Ancak aynı özelliklerde boş bir konut için piyasanın 40-45 bin lira bandında kaldığı belirtiliyor.
52 bin liralık kira karşısında boş evler 45 bine kiracı arıyor
Kaynakta verilen örnek, mevcut kiralar ile yeni kiracı piyasası arasındaki farkı ortaya koyuyor.
Aynı site veya aynı mahallede benzer özelliklere sahip bir dairede mevcut kiracı 52 bin lira ödeme yaparken, boş durumdaki benzer bir konutun 52 bin liradan kiraya verilmesinin zorlaştığı ifade ediliyor.
Bu tür evlerin 40-45 bin lira seviyesinde kiracı bulabildiği belirtiliyor.
Bu tablo, geçmişte boş konutun her zaman daha yüksek bedelle yeniden kiralanabileceği yönündeki düşüncenin piyasa şartlarıyla birlikte değiştiğini gösteriyor.
Kiracı daha ucuz eve geçmek istese de maliyet yükseliyor
Piyasada dikkat çeken başka bir durum ise mevcut kiracının daha düşük fiyatlı bir eve kolayca taşınamaması.
Örneğin aynı binada 52 bin lira kira ödeyen bir kiracı, 45 bin liralık başka bir daire bulsa bile taşınma sürecinin toplam maliyeti önemli bir engel oluşturabiliyor.
Kaynakta bir kira peşin ödeme, bir veya iki kira tutarında depozito, emlakçı komisyonu ve nakliye giderleri birlikte değerlendirildiğinde taşınma maliyetinin 130-150 bin liraya kadar çıkabildiği belirtiliyor.
Bu nedenle bazı kiracılar daha düşük ilan fiyatına rağmen mevcut evlerinde kalmayı tercih ediyor.
130-150 bin liralık taşınma maliyeti kararları etkiliyor
Kiracı açısından yalnızca aylık kira bedeline bakmak taşınma kararında yeterli olmuyor.
Yeni bir eve geçişte oluşan başlangıç maliyetleri, iki konut arasındaki aylık kira farkından daha yüksek bir yük oluşturabiliyor.
Kaynakta belirtilen 130-150 bin liralık toplam maliyet, kiracının daha düşük kira ödeyeceği bir eve geçişini ekonomik açıdan zorlaştırabiliyor.
Bu durumun sonucu olarak mevcut kiracı yerinde kalırken, ev sahibi de dairesinin boş kalması riskini yaşamadan düzenli kira geliri elde etmeye devam ediyor.
Piyasadaki yeni dengenin önemli nedenlerinden biri de bu maliyet farkı olarak gösteriliyor.
Çok eski kira sözleşmelerinde fark devam ediyor
Piyasadaki değişim bütün kiralık konutlar için aynı seviyede gerçekleşmiş değil.
Kaynakta özellikle geçmişte uygulanan yüzde 25 kira artış sınırı nedeniyle kira bedeli 10-12 bin lira bandında kalan çok eski sözleşmelerde rayiç farkının devam ettiği belirtiliyor.
Bu nedenle mevcut kiracının her durumda ev sahibi açısından daha avantajlı olduğu söylenmiyor.
Eski tarihli ve piyasa değerinin çok altında kalan kira sözleşmeleri, mevcut yeni dengeden ayrı bir durum oluşturuyor.
Ancak iki yıl önce piyasa fiyatından kiraya verilen ve düzenli yasal artış yapılan konutlarda farklı bir tablo ortaya çıkmış durumda.
Yeni kiracı talebindeki zayıflama piyasayı değiştirdi
Kiralık konut piyasasındaki dönüşümün temel nedenlerinden biri yeni kiracı talebinin zayıflaması olarak gösteriliyor.
Kaynakta, boş konutların daha uzun sürede kiracı bulduğu ve ilan fiyatlarının aşağı yönlü baskı altında kaldığı aktarılıyor.
Bu nedenle yüksek fiyat beklentisiyle kiracısını çıkaran veya boş dairesini yüksek bedelden ilana koyan mülk sahipleri, geçmişteki kadar hızlı sonuç alamayabiliyor.
Emlak sektörü temsilcileri de piyasanın artık ev sahibinin belirlediği her fiyatı kabul edecek bir yapıda olmadığını ifade ediyor.
Yeni dönemde kiracının ödeme gücü ve talep seviyesi daha belirleyici hale geliyor.
Boş dairenin kiralanma süresi 28 güne çıktı
Kaynakta piyasa değişiminin bazı raporlara da yansıdığı belirtiliyor.
BETAM ve sahibindencom iş birliğiyle hazırlanan Kiralık Konut Piyasası Görünümü Raporu’na göre, kiralık konut talep endeksi geriliyor.
Boş bir dairenin ortalama kiralanma süresinin Türkiye genelinde 28 güne kadar çıktığı ifade ediliyor.
İzmir’de ise bu sürenin 37,5 güne ulaştığı belirtiliyor.
Bu veriler, ilanların daha uzun süre yayında kalabildiğini ve ev sahiplerinin geçmiş dönemlere kıyasla daha fazla beklemek zorunda kalabildiğini gösteren göstergeler arasında yer alıyor.
Yeni kiracı kiralarında bazı şehirlerde gerileme var
Kaynakta Merkez Bankasının kasım ayına ilişkin Yeni Kiracı Kira Endeksi verilerine de yer verildi.
Buna göre yeni kiracı kiralarının aylık bazda İstanbul’da yüzde 0,5, İzmir’de ise yüzde 1,3 gerilediği aktarıldı.
Yıllık bazda enflasyondan arındırılmış reel düşüşün ise yüzde 4,1 seviyesine ulaştığı belirtildi.
Bu veriler, yeni kiracı piyasasında fiyat artış hızının zayıfladığı ve bazı şehirlerde aylık bazda gerilemenin görüldüğü yönündeki değerlendirmeleri destekleyen unsurlar olarak öne çıkıyor.
Ev iki ay boş kalınca maliyet büyüyor
Ev sahipleri açısından yüksek ilan fiyatında ısrar etmenin de doğrudan bir maliyeti bulunuyor.
Sektör temsilcilerinin değerlendirmesine göre bir dairenin iki ay boş kalması, ev sahibi açısından yalnızca iki aylık kira gelirinin kaybı anlamına gelmiyor.
Bu dönemde aidat ve bazı durumlarda tadilat giderlerinin de devam ettiği ifade ediliyor.
Bu nedenle mülk sahiplerinin, yüksek fiyat beklentisi nedeniyle uzun süre boş kalabilecek bir ev yerine düzenli ödeme yapan mevcut kiracısını korumaya daha fazla önem verdiği belirtiliyor.
İlan fiyatlarında yüzde 10-15 indirim gündeme geliyor
Kaynakta emlak sektörü temsilcilerinin önemli bir başka tespitine de yer veriliyor.
Boş evi bulunan bazı ev sahiplerinin kiracı bulabilmek için ilan fiyatlarında yüzde 10-15 seviyesinde indirime gitmek zorunda kaldığı aktarılıyor.
Bu durum, piyasadaki pazarlık gücünün geçmişe göre değiştiğini gösteriyor.
Özellikle 50-55 bin lira gibi yüksek bedellerle ilana çıkan bazı konutların uzun süre beklediği ifade edilirken, talebe uygun fiyatlama yapan mülk sahiplerinin daha hızlı sonuç alabildiği belirtiliyor.
Sektör temsilcilerine göre kiralık konutta artık fiyatı yalnızca ev sahibinin beklentisi değil, piyasadaki gerçek talep belirliyor.




