Uzun dönemli bakım sigortası OVP’ye girdi: Ailelere destek geliyor
Türkiye’de yaşlı nüfusun artması ve doğurganlık oranlarının gerilemesiyle birlikte sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali dengesini güçlendirecek yeni uygulamalar gündeme alındı. 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da yer verilen uzun dönemli bakım sigortası için ilgili bakanlıkların ortak çalışmasıyla altyapı hazırlanacak. Uygulamayla yaşlılık veya kronik hastalık nedeniyle günlük ihtiyaçlarını tek başına karşılayamayan kişilere evde ve bakım kurumlarında sunulan hizmetlerin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Aynı zamanda ailelerin üstlendiği bakım yükünün azaltılması, sosyal güvenlik sisteminin kapsamının genişletilmesi ve sağlık harcamalarında daha sürdürülebilir bir yapı kurulması hedefleniyor.
Uzun dönemli bakım sigortası için altyapı hazırlanacak
2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da uzun dönemli bakım sigortasına yönelik yeni bir hazırlık süreci başlatılması öngörülüyor. İlgili bakanlıkların ortak çalışmasıyla oluşturulacak altyapının, özellikle yaşlılık veya kronik hastalık nedeniyle günlük yaşamını tek başına sürdüremeyen kişilere yönelik hizmetleri güçlendirmesi amaçlanıyor.
Programda yalnızca bakım hizmetlerinin geliştirilmesi değil, sosyal güvenlik sisteminin mali yapısının da desteklenmesi hedefleniyor. Bu kapsamda prim tabanının genişletilmesi, tahsilatın artırılması ve sosyal güvenlik mevzuatının değişen çalışma biçimlerine uyarlanması planlanıyor.
Yaşlı nüfus beş yılda yüzde 20,5 arttı
Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 verilerine göre Türkiye’de 65 yaş ve üzerindeki nüfus son beş yılda yüzde 20,5 artarak 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştı. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içerisindeki payı ise yüzde 11,1’e yükseldi.
2020 yılında Türkiye’de 7 milyon 953 bin 555 yaşlı bulunurken bu grubun toplam nüfus içerisindeki oranı yüzde 9,5 seviyesindeydi. Geçen yıl sonu itibarıyla yaşlı nüfusun yüzde 62,9’unu 65-74 yaş grubu, yüzde 27,9’unu ise 75-84 yaş grubu oluşturdu. 85 yaş ve üzerindekilerin oranı yüzde 7,8 olarak belirtilirken 100 yaşını doldurmuş kişilerin sayısı 8 bini geçti.
Evde ve kurumlarda bakım desteği güçlendirilecek
Uzun dönemli bakım sigortasının temel hedeflerinden biri, günlük ihtiyaçlarını tek başına karşılayamayan kişilere sunulan bakım desteğini güçlendirmek olacak. Bu kapsamda hem evde verilen bakım hizmetlerinin hem de kurumlarda sunulan hizmetlerin geliştirilmesi öngörülüyor.
Evde sağlık ve palyatif bakım hizmetlerinin sürekliliğinin sağlanması da programın önemli başlıkları arasında yer alıyor. Bu hizmetlerin uzaktan sağlık uygulamalarıyla bütünleşen bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor. Böylece yaşlı bağımlılık oranındaki yükselişin aileler üzerinde oluşturduğu bakım yükünün hafifletilmesi ve ihtiyaç sahibi kişilerin daha kapsamlı destek alabilmesi amaçlanıyor.
Ailelerin bakım yükünün azaltılması hedefleniyor
Türkiye’de yaşlı nüfusun giderek artmasıyla birlikte ailelerin üstlendiği bakım sorumluluğu da sosyal politika açısından önemli başlıklardan biri haline geldi. OVP’ye alınan uzun dönemli bakım sigortasıyla bu yükün daha düzenli ve kapsamlı bir sistem içerisinde paylaşılması hedefleniyor.
Yaşlılık veya kronik hastalık nedeniyle günlük yaşam faaliyetlerinde desteğe ihtiyaç duyan kişilere hem ev ortamında hem de bakım kurumlarında sunulan hizmetlerin güçlendirilmesi planlanıyor. Sağlık ve bakım hizmetlerinin birbirini tamamlayan bir yapıya dönüştürülmesiyle ailelerin üzerindeki bakım sorumluluğunun hafifletilmesi amaçlanıyor.
Sağlık harcamalarında yeni denetim modeli geliyor
Bakım hizmetlerine yönelik düzenlemelere sağlık sisteminin mali sürdürülebilirliğini destekleyecek yeni adımlar da eşlik edecek. Program döneminde sağlık hizmetlerine erişimin kısıtlanmaması, buna karşılık harcamaların daha etkin yönetilmesi hedefleniyor.
Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizine ve hizmet sunucularının davranışlarına dayanan denetim modellerinin geliştirilmesi planlanıyor. Ödeme kriterleri veri analiziyle incelenecek ve değer bazlı geri ödeme yöntemlerinin yaygınlaştırılması hedeflenecek. Harcamaların hızla arttığı gruplarda kaynakların daha etkin kullanılması amaçlanırken, bu çalışmalarda 2027’nin ilk çeyreğinde somut sonuçların elde edilmesi öngörülüyor.
Sağlık Market uygulamasının kapsamı genişletilecek
OVP kapsamında sağlık sektörünün tedarik yapısını güçlendirecek düzenlemeler de yer alıyor. Sağlık Market uygulamasına daha fazla ilaç ve medikal malzemenin dahil edilmesi planlanıyor.
Bunun yanında üniversite hastanelerinin yönetim yapısının da eğitim, araştırma ve sağlık hizmetlerinin sunumu açısından daha etkin ve sürdürülebilir hale getirilmesi hedefleniyor. Yapılacak düzenlemelerle sağlık sistemindeki kaynakların daha verimli kullanılması ve sosyal güvenlik sisteminin mali dengesine katkı sağlanması amaçlanıyor.
Çalışma hayatında daha uzun süre kalma teşvik edilecek
Yeni Orta Vadeli Program’da kişilerin çalışma hayatında daha uzun süre kalmasını teşvik edecek düzenlemelere de yer veriliyor. Bu adımların atılmasında hakkaniyetin ve sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli gelir-gider dengesinin gözetilmesi planlanıyor.
Sosyal güvenliğin hem yasal hem de fiili kapsamının genişletilmesi amacıyla farklı meslek ve gelir gruplarına yönelik yeni uygulamalar geliştirilecek. Böylece halen sosyal güvenlik sisteminin dışında bulunan kesimlerin sisteme dahil edilmesi hedeflenecek. Mevzuatın iş gücü piyasasındaki değişime ve yeni nesil esnek çalışma biçimlerine uyarlanması da programın önemli unsurlarından biri olacak.
Prim tahsilatı ve veri paylaşımı güçlendirilecek
Sosyal güvenlik sisteminin finansal yapısının güçlendirilmesi amacıyla prim borçlarının takip ve tahsilat süreçlerinin daha etkin hale getirilmesi planlanıyor. Aynı zamanda kurumların bilişim altyapısının geliştirilmesi ve kurumlar arasındaki veri paylaşımının artırılması hedefleniyor.
Sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali sürdürülebilirliğine ilişkin göstergeler düzenli olarak takip edilecek. Böylece hem yaşlanan nüfusun oluşturduğu ihtiyaçlara karşı yeni bakım modellerinin geliştirilmesi hem de sistemin gelir-gider dengesinin korunması amaçlanıyor.
Uzun dönemli bakım sigortasının altyapısının hazırlanmasıyla birlikte yaşlılar ve kronik hastalar için sunulan bakım hizmetlerinin güçlendirilmesi, ailelerin üzerindeki yükün hafifletilmesi ve sosyal güvenlik sisteminin değişen demografik yapıya uyum sağlaması hedefleniyor. 2027-2029 döneminde atılacak adımlar, uygulamanın nasıl şekilleneceğini de ortaya koyacak.
