Ortadoğu’da artan gerilim küresel petrol fiyatlarını hızla yükseltirken tüketicilerin elektrikli ve hibrit motorlu araçlara ilgisi arttı. Asya ülkelerinde elektrikli araç bayilerinde müşteri trafiği arttı. ABD ve Avrupa’dan gelen haberler de benzer bir eğilime işaret ediyor. Ancak otomotiv sektörü açısından asıl risk üretim tarafında büyüyor. Savaşın uzaması halinde elektrikli araçlara talep artarken, bu araçların üretiminde kritik öneme sahip parçalarda yaşanabilecek sıkıntılar fabrikaları zorlayabilir.
Viyana merkezli Supply Chain Intelligence Institute Austria’nın (ASCII) raporuna göre, İran-İsrail-ABD savaşı iki ayı aşarsa Avrupa otomotivinde çip ve batarya hücrelerinde ciddi bir tedarik sıkıntısı yaşanabilir. Bunun nedeni, yarı iletken üretiminde kritik rol oynayan helyum, neon ve argon gibi gazların büyük ölçüde Körfez ülkelerinden sağlanması. Özellikle dünya helyum üretiminin önemli kısmını karşılayan Katar, bu alanda belirleyici konumda. Bu gazlar çip üretiminde doğrudan kullanılan kritik girdiler. Helyum soğutma süreçlerinde, neon ve argon ise devrelerin işlenmesinde kullanılıyor.
ÜRETİMLER AKSAYABİLİR
Bu çerçevede Hürmüz Boğazı’nda artan risk, hem enerji fiyatlarını yükseltiyor hem de helyum gibi kritik gazların sevkiyatını tehdit ediyor. ASCII raporu, bu durumun zincirleme etkisinin doğrudan çip üreticilerine yansıyabileceğinin altını çiziyor. Rapora göre, savaşın uzaması Körfez’den gaz tedarikindeki kesintiler Singapur, Tayvan ve Güney Kore gibi çip üretim merkezlerinde üretimi aksatabilir, dolayısıyla Avrupa otomotiv fabrikaları parça bulmakta zorlanabilir.
PANİK YOK AMA RİSK MASADA
ASCII’ye göre tablo endişe verici olsa da henüz kriz boyutuna ulaşmış değil. Başlıca çip üretim merkezleri olan Çin, Tayvan, ABD, Almanya ve Japonya yalnızca Katar gazına bağlı değil. Sektör, 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası Mariupol ve Odessa’daki neon üretiminin durmasıyla benzer bir sınavdan geçmişti. O dönemde şirketler alternatif tedarik kaynaklarına yönelmiş, rezervlerini kullanmış ve talebi dengeleyerek süreci yönetmişti. Sonuç olarak, son analizler yeni bir çip krizinin ortaya çıkması için en kritik senaryonun Hürmüz’de uzun süreli kesinti yaşanması olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum kısa vadede fiyat baskısı ve tedarik zorlukları gündeme gelebilir. Buna karşın alternatif tedarik kanalları ve mevcut rezervler, şimdilik piyasayı dengeleyen unsurlar olarak öne çıkıyor.
TALEP HEMEN DEĞİŞMEZ
Artan yakıt fiyatları tüketiciyi elektrikli ve hibrit modellere yöneltmeye başlasa da, ABD’li otomotiv devi General Motors bu etkinin kısa vadede sınırlı kalacağını düşünüyor. Şirketin Finans Direktörü Paul Jacobson, tüketici davranışının anlık fiyat artışlarıyla değil, kalıcı maliyet baskısıyla değiştiğine dikkat çekti. Bank of America konferansında konuşan Jacobson, “İnsanların yakıt tasarruflu araçlara yönelmesi için petrol fiyatlarının genellikle 4 ila 6 ay boyunca yüksek seyretmesi gerekir” dedi. Bu değerlendirme, savaşın ilk haftalarında gözlenen talep artışının henüz kalıcı bir trende dönüşmediğine işaret ederken, asıl kırılmanın zamanla oluşabileceğini ortaya koyuyor.
