Ani ısınma sonrası toprak doygun hale geldi
Trabzon, Rize, Artvin, Giresun ve Gümüşhane başta olmak üzere Doğu Karadeniz’in yüksek kesimlerinde günlerce etkili olan yoğun kar yağışı, yerini ani sıcaklık artışına ve güneşli günlere bıraktı. Bu ani değişim, bölgede ciddi bir doğa tehlikesi yaratıyor.
Kar kütlelerinin hızla erimesiyle birlikte dere yatakları kar suyuyla dolmaya başladı, toprak ise suya doygun hale geldi. Bu durum, özellikle geçmişte heyelan yaşanan bölgeler için yüksek risk oluşturuyor. Zemin suyla şişerken, eğimli alanlarda toprak hareketi ihtimali artıyor.
Prof. Dr. Hakan Ersoy: “Kar hızla eriyor, heyelanları tetikliyor”
Karadeniz Teknik Üniversitesi Heyelan Uygulama Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hakan Ersoy, karın su kaynaklarını besleyen en önemli kütle olduğunu belirterek uyarılarda bulundu:
“Karın yavaş yavaş erimesi gerekirken, yüksek sıcaklıklarla birlikte bu erime yüzeyden akışa geçiyor. Bu da hem taşkın hem heyelan riskini artırıyor. Aynı zamanda yeraltı sularına fazla besleme olduğunda, zemin direnci zayıflıyor.”
Ersoy, bu dönemde özellikle çığ tehlikesinin de gündeme geldiğini vurgulayarak, kamu kurumlarının yaptığı uyarıların dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Dere kenarları ve eğimli alanlar kritik bölgeler
Uzmanlar, özellikle eğimli araziler, dere yatakları ve daha önce heyelan yaşanmış alanların dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtiyor. Kar suyu zemine sızarken toprağın tutuculuğu azalıyor, bu da büyük kütlelerin kaymasına neden olabiliyor.
Yetkililer, bölgede küçük çaplı toprak kaymaları ve su baskınlarının yaşanabileceği, ilerleyen günlerde gelebilecek ani yağışların ise büyük hasarlar oluşturabileceği konusunda uyarıyor.
Çift ucu keskin bir durum: Sel de olur, kuraklık da
Prof. Dr. Hakan Ersoy’un dikkat çektiği bir diğer nokta ise hızlı erimelerin karstik sistemleri değil yüzey akışlarını beslemesi. Bu da uzun vadede yeraltı su kaynaklarının zayıflamasına, dolayısıyla kuraklık riskine yol açabiliyor.
“Bu tür ısınmalar sadece taşkın ve heyelanı değil, aynı zamanda kuraklığı da beraberinde getirebilir. O zamanlardayız” diyen Ersoy, kamuoyunun ve karar alıcıların doğa sinyallerini doğru okuması gerektiğini ifade ediyor.
Doğu Karadeniz için tehlike çanları çalıyor. Sessiz ilerleyen bu doğa tehdidi, ancak zamanında alınacak önlemlerle etkisiz hale getirilebilir. Özellikle kırsal kesimlerde yaşayanların, yerel uyarılara kulak vermesi, dere yataklarından ve dik yamaçlardan uzak durması büyük önem taşıyor.
