İYİ Parti Trabzon Milletvekili Yavuz Aydın, fındık üretiminde yaşanan sorunların araştırılması ve millî bir fındık politikası oluşturulması amacıyla hazırlanan Meclis araştırması önergesini TBMM gündemine taşıdı. İYİ Parti Grubu adına verilen önergede rekolte tespitleri, fındık alım fiyatları, Toprak Mahsulleri Ofisinin uygulamaları, tekelci firmaların piyasadaki etkisi ve artan üretim maliyetlerinin araştırılması talep edildi. Genel Kurulda konuşan Aydın, zirai don ve kahverengi kokarca tehdidiyle karşı karşıya kalan üreticilerin yeni sezonda 300 TL’nin üzerinde bir fındık fiyatı beklediğini söyledi.
Fındık Sorunları İçin Meclis Araştırması İstendi
İYİ Parti tarafından TBMM’ye sunulan araştırma önergesinde, fındık sektöründe uzun süredir devam eden sorunların bütün yönleriyle incelenmesi istendi. Önergede özellikle rekolte tespitlerinin doğruluğu, sezon öncesinde açıklanan alım fiyatları ve Toprak Mahsulleri Ofisinin piyasa üzerindeki etkisi öne çıkarıldı. Tekelci firmaların fındık piyasasındaki belirleyici konumunun da araştırılması gerektiği savunuldu. Artan gübre, ilaç, enerji ve işçilik giderlerinin üreticinin gelirini azalttığı belirtilirken, zirai don ve kahverengi kokarca gibi tehditlerin fındık üretimi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi talep edildi.
“Üretici 300 TL’nin Üzerinde Fiyat Bekliyor”
TBMM Genel Kurulunda konuşan Yavuz Aydın, fındığın Karadeniz Bölgesi’nin en önemli geçim kaynaklarından biri olduğunu belirterek ürünün Türkiye açısından stratejik değer taşıdığını söyledi. Üreticinin yaklaşan sezon öncesindeki en büyük beklentisinin açıklanacak fındık alım fiyatı olduğunu ifade eden Aydın, yükselen maliyetlere dikkat çekti. Geçen yıl TMO alım fiyatının 195 TL olarak açıklandığını, sezon içerisinde serbest piyasa fiyatının ise 380 TL’ye kadar çıktığını belirten Aydın, bu yıl üreticilerin 300 TL’nin üzerinde fiyat beklediğini dile getirdi.
Aydın, “Fındık üreticisi sadaka değil, alın terinin hakkını istemektedir” sözleriyle üreticilerin beklentisini Meclis kürsüsünden gündeme taşıdı.
Rekolte Tahminlerindeki Farka Dikkat Çekti
Fındık sektöründeki en önemli sorunlardan birinin rekolte tahminleri olduğunu savunan Aydın, açıklanan rakamlarla pazara inen ürün miktarı arasında büyük farklar oluştuğunu söyledi. Son beş yılda açıklanan tahmini rekoltenin yaklaşık 3 milyon 391 bin ton olduğunu belirten Aydın, aynı dönemde pazara inen fındık miktarının 2 milyon 373 bin ton seviyesinde kaldığını ifade etti. Tahminlerle gerçekleşen miktar arasındaki farkın 1 milyon tonu aştığını söyleyen Aydın, bu tablonun kullanılan rekolte hesaplama yöntemlerinin sorgulanmasına neden olduğunu dile getirdi.
Yanılma Payının Yüzde 31 Olduğunu Söyledi
Yavuz Aydın, 2021 yılında 675 bin ton olarak açıklanan fındık rekoltesine karşılık pazara yalnızca 374 bin ton ürün indiğini hatırlattı. Benzer farkların sonraki yıllarda da devam ettiğini belirten Aydın, bazı yıllarda rekolte tahminlerindeki yanılma payının yüzde 44,5’e kadar yükseldiğini söyledi. Son beş yılın ortalama yanılma payının yüzde 31 seviyesinde olduğunu ifade eden Aydın, TÜİK tarafından 2026 yılı için açıklanan 715 bin tonluk rekolte tahmininin de kamuoyunda soru işaretleri oluşturduğunu savundu. Rekolte hesaplamalarının şeffaf ve denetlenebilir olması gerektiğini belirtti.
“Yüksek Rekolte Açıklamaları Fiyatı Baskılıyor”
Rekolte tahminlerinin fındık fiyatları üzerinde doğrudan etkili olduğunu söyleyen Aydın, sezon başlamadan açıklanan yüksek rakamların piyasada ürün bolluğu algısı oluşturduğunu ileri sürdü. Tüccarların, ihracatçıların ve küresel alıcıların hesaplarını bu tahminlere göre yaptığını belirten Aydın, üreticinin daha ürününü toplamadan düşük fiyat beklentisiyle karşı karşıya bırakıldığını ifade etti.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya rekolte hesaplamalarıyla ilgili yönelttikleri soru önergesinin hâlâ cevaplanmadığını söyleyen Aydın, kullanılan yöntemlerin ve denetim mekanizmalarının kamuoyuna açık şekilde anlatılmasını istedi.
TMO’nun Fındık Politikalarına Eleştiri
Toprak Mahsulleri Ofisinin uygulamalarını da eleştiren Yavuz Aydın, kurumun temel görevinin fındık üreticisini korumak ve piyasadaki fiyat dengesini sağlamak olması gerektiğini söyledi. TMO’nun hasat dönemi öncesinde piyasaya düşük fiyatla fındık sürmesinin üreticinin pazarlık gücünü azalttığını savunan Aydın, bu uygulamaların yabancı firmaların çıkarlarına hizmet ettiğini ileri sürdü. Üreticilerin gübre, ilaç, enerji ve işçilik maliyetleri altında ezildiğini belirten Aydın, mevcut fındık politikalarının yeniden değerlendirilmesi ve üretici merkezli kalıcı bir sistem kurulması çağrısında bulundu.
İYİ Parti’nin Araştırma Önergesi Reddedildi
TBMM Genel Kurulundaki görüşmelerin ardından, İYİ Parti Grubu tarafından sunulan fındık araştırma önergesi oylamaya çıkarıldı. Fındık üretimindeki rekolte tespitlerinin, alım fiyatlarının, TMO politikalarının, tekelci firmaların etkisinin ve üretim maliyetlerinin araştırılmasını isteyen önerge kabul edilmedi. Zirai don ve kahverengi kokarca tehdidinin de ele alınmasını içeren önerge, AK Parti ve MHP milletvekillerinin oylarıyla reddedildi. Yavuz Aydın, fındık üreticilerinin karşılaştığı sorunların Meclis çatısı altında kapsamlı biçimde araştırılması gerektiğini savunarak millî bir fındık politikası oluşturulması gerektiğini vurguladı.
