Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde yürütülen dikkat çekici bir proje, bilimi ve geleneksel sanatı aynı noktada buluşturdu. Ziraat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Neslihan Dikbaş ile Güzel Sanatlar Fakültesi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ayşe Aslıhan Eroğlu, bakterilerden elde edilen pigmentlerle doğal boya üretmeyi başardı. Laboratuvar ortamında geliştirilen çevre dostu boyalarla renklendirilen yün iplikler, yaklaşık 2 bin yıllık Türk motiflerinin işlendiği halılarda kullanıldı. “Bakteriden Sanata” adı verilen proje, sentetik boyalara alternatif üretim modeli sunmasıyla dikkat çekiyor.
Bakterilerden Elde Edilen Pigmentlerle Doğal Boya Üretildi
Tekstil sektöründe yaygın kullanılan sentetik boyaların çevreye verdiği zarar uzun süredir tartışılırken, Atatürk Üniversitesi’nde geliştirilen çalışma doğal alternatif arayışına yeni bir örnek sundu. Projede bakterilerden izole edilen pigmentler özel işlemlerden geçirilerek kullanılabilir boya haline getirildi.
Araştırma görevlileri Sevda Uçar ve Şeyma Alim’in de yer aldığı çalışmada elde edilen doğal pigmentlerle yün iplikler boyandı. Üretilen renklerin özellikle çevre dostu ve sürdürülebilir olması projenin en dikkat çeken yönleri arasında gösterildi.
Prof. Dr. Neslihan Dikbaş, boyar materyallerin büyük bölümünün sentetik içerikli olduğunu belirterek, doğaya zarar vermeyen alternatiflerin geliştirilmesinin önemli olduğunu söyledi. Projede kullanılan pigmentlerin tamamen bakterilerden elde edildiği vurgulandı.
2 Bin Yıllık Türk Motifleri Halılara Taşındı
Doğal boyalarla renklendirilen iplikler daha sonra geleneksel dokuma teknikleriyle halıya dönüştürüldü. Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk Sanatları Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ayşe Aslıhan Eroğlu, Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan yaklaşık 2 bin yıllık motifleri bu halılara işledi.
Ortaya çıkan eserler Atatürk Üniversitesi Kültür Merkezi Fuaye Alanı’nda sergilendi. Sergide ağırlıklı olarak sarı, turuncu ve kırmızı tonlarının kullanıldığı çalışmalar yer aldı.
Eroğlu, projeyle hem bilimsel hem sanatsal bir üretim gerçekleştirdiklerini belirterek, çevreye zarar vermeyen yöntemlerle geleneksel sanatların yaşatılmasının hedeflendiğini ifade etti. Çalışmanın özellikle doğal üretim modellerine dikkat çekmesi açısından önemli olduğu değerlendiriliyor.
Çevre Dostu Tekstil Üretimi İçin Yeni Adım
Uzmanlara göre tekstil sektöründe kullanılan kimyasal boyalar, su kaynakları ve ekosistem üzerinde ciddi olumsuz etkiler oluşturabiliyor. Bu nedenle biyolojik kaynaklardan elde edilen doğal pigmentler son yıllarda dünya genelinde daha fazla araştırılıyor.
Prof. Dr. Dikbaş, bakterilerden elde edilen pigmentlerin henüz ön çalışma aşamasında olduğunu ancak geliştirilmeye açık önemli bir potansiyel taşıdığını söyledi. İlerleyen süreçte daha fazla renk çeşidinin elde edilmesi ve üretimin genişletilmesi hedefleniyor.
Bilim ve sanatın ortak çalışmasıyla geliştirilen proje, sürdürülebilir tekstil üretimi konusunda üniversitelerde yürütülen yenilikçi çalışmalar arasında gösteriliyor. Özellikle doğal boya teknolojilerinin geleneksel el sanatlarıyla birleşmesi dikkat çekiyor.
