Bayburt’un Demirözü ilçesine bağlı Gökçedere (Pulur) Beldesi’nin tarihî ve kültürel değerlerinin korunarak gelecek nesillere aktarılması amacıyla yürütülen çalışmalar yeniden gündeme geldi. Emekli emniyet mensubu Akman Aydın ile Gazeteci Arif Azak, Demirözü Kaymakamı İbrahim Zahid Ahat’ı ziyaret ederek tarihî yapıların korunması, bakımsız durumdaki hamamın restore edilmesi ve “Gökçedere Köy Müzesi” projesinin hayata geçirilmesine yönelik düşüncelerini paylaştı. Görüşmede bölgedeki tarihî alanlar, doğal değerler, edebî miras ve turizm potansiyelinin bütüncül şekilde değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Gökçedere Köy Müzesi projesi gündeme taşındı
Akman Aydın ve Gazeteci Arif Azak’ın Demirözü Kaymakamı İbrahim Zahid Ahat’a gerçekleştirdiği ziyarette, Gökçedere’nin tarihî ve kültürel birikimini geleceğe taşıması amaçlanan köy müzesi projesi ele alındı.
Kaymakam Ahat’ın tarihî ve kültürel değerlerin korunmasına yönelik çalışmalara olumlu yaklaştığı, imkânlar ölçüsünde tarihî yapıların korunması ve kültürel projelerin hayata geçirilmesine destek vereceğini ifade ettiği belirtildi.
Gökçedere Belediye Başkanı Mikdat Şeker’in de Gökçedere Köy Müzesi projesine destek verdiği kaydedildi.
Tarihî hamam için restorasyon çağrısı
Gökçedere’de tarihî caminin avlusunda bulunan hamamın uzun süredir bakımsız olduğunu belirten Akman Aydın, yapının korunması için çeşitli girişimlerde bulunduklarını söyledi.
Aydın, hamamın geçmişinin 1517 yılında Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi dönemine kadar uzandığına ilişkin bilgiler bulunduğunu ifade etti. Osmanlı dönemine ait olduğu ve üzerinde Osmanlı tuğrası bulunduğu belirtilen yapının zaman içerisinde yıprandığını, bir dönem ahır ve merek olarak da kullanıldığını aktardı.
Aydın, yapının tarihî kimliğine uygun şekilde yeniden ayağa kaldırılmasını istediklerini belirtti.
“Tarihî hamam kaderine terk edilmemeli”
Hamamın korunması amacıyla CİMER üzerinden başvurular yaptıklarını ve ilgili kurumlarla yazışmalar gerçekleştirdiklerini belirten Aydın, Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından görevlendirilen arkeologların da yapıda inceleme yaptığını söyledi.
Ancak Aydın’ın aktardığına göre yapının tapusunun şahıs adına kayıtlı olması ve restorasyon için bütçe ayrılamaması nedeniyle bugüne kadar sonuç alınamadı.
Aydın, tarihî hamamın restore edilmesinin ardından açık hava müzesi ve kapalı müze konseptiyle değerlendirilerek Gökçedere’ye kazandırılmasını istediklerini söyledi.
Ahurcuk Kalesi ve çevresindeki yapılar için tescil girişimi
Akman Aydın, Gökçedere’nin yalnızca hamamıyla değil, farklı dönemlere ait olduğu değerlendirilen çok sayıda tarihî noktasıyla da önem taşıdığını ifade etti.
Ahurcuk Kalesi olarak bilinen yapının Roma dönemine ait bir sınır karakolu olduğunun değerlendirildiğini belirten Aydın, kale çevresindeki şapel ve mağaraların da koruma altına alınması ve tescillenmesi için girişimlerde bulunduklarını söyledi.
Kalecik mevkisindeki gözetleme noktaları ile Karagüney ve Zardak Tepesi çevresindeki askerî mevzilerin de kayıt altına alınmasını istediklerini ifade etti.
1915 dönemine ait askerî mevziler de korunmak isteniyor
Aydın, bölgedeki bazı askerî mevzilerin Kazım Karabekir Paşa’nın askerlerine ait olduğunun ifade edildiğini belirterek, bu noktaların özellikle 1915 yılında bölgede yaşanan askerî gelişmeler açısından önem taşıdığını söyledi.
Tarihî adı Pulur olan bölgede bulunan toprak kalenin korunması için de kurumlarla yazışmalar yaptıklarını kaydeden Aydın, amaçlarının Gökçedere’nin geçmişten bugüne ulaşan değerlerini kayıt altına almak olduğunu vurguladı.
Köy müzesinde eski eşyalar ve belgeler sergilenecek
Gazeteci Arif Azak ise Gökçedere Köy Müzesi projesinin beldenin kültürel hafızasının korunmasına önemli katkı sağlayacağını ifade etti.
Geçmiş dönemlerde kullanılan tarım aletlerinin, günlük yaşam eşyalarının, tarihî belgelerin ve bölge kültürüne ait materyallerin müzede bir araya getirilebileceğini belirten Azak, özellikle genç kuşakların kendi geçmişlerini tanımasının önemine dikkat çekti.
Azak, “Geçmişini öğrenen insan geleceğini daha iyi yönlendirir. Atalarımızdan ve dedelerimizden kalan önemli eserleri koruyarak gelecek nesillere anlatmamız gerekiyor” dedi.
Fevzi Çakmak Paşa’nın Pulur hatırasına dikkat çekildi
Arif Azak, Mareşal Mustafa Fevzi Çakmak Paşa’nın günlüklerinde yer alan Pulur kayıtlarının da Gökçedere açısından önemli olduğunu söyledi.
Azak’ın aktardığı bilgilere göre Fevzi Çakmak Paşa, “İkinci Plevne” olarak anılan Kop Dağı Savunması sırasında 17 Temmuz 1916’da karargâhını Pulur’a taşıdı.
Azak, günlüklerde karargâhın Pulur’a nakledildiğine ilişkin ifadelerin bulunduğunu belirterek, 17 Temmuz tarihinin her yıl Gökçedere’de çeşitli etkinliklerle hatırlatılmasını önerdi.
Pulur Savaşı ve Kadı Burhaneddin anlatısı
Gökçedere’nin tarihine ilişkin dikkat çekilen bir diğer başlık ise Pulur Savaşı oldu.
Arif Azak’ın aktardığı bilgilere göre 1395 yılında Kadı Burhaneddin Devleti ile Erzincan Emiri Mutahharten arasında Pulur’da bir savaş meydana geldi.
Azak, tarihî kaynaklarda savaşın ardından Kadı Burhaneddin’e atfedilen “Göz odur ki dağın arkasını göre, akıl odur ki başa geleceği bile” sözünün de Pulur ile ilişkilendirildiğini ifade etti.
Bu sözün feraset, öngörü ve devlet yönetimindeki muhakeme gücünü simgelediğini belirten Azak, söz konusu tarihî anlatının da bölgenin kültürel hafızasında korunması gerektiğini söyledi.
Gökçedere arkeolojik araştırmalara dahil edilsin çağrısı
Arif Azak, Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyelerinin araştırmalarına da dikkat çekti.
Azak’ın aktardığına göre Satala-Sadak Antik Kenti ile Pulur bölgesinin geçmişte aynı sınırlar içerisinde bulunduğuna yönelik değerlendirmeler bulunuyor.
Bu nedenle Gökçedere’nin bölgede gerçekleştirilen arkeolojik kazı ve araştırmalara dahil edilmesi gerektiğini ifade eden Azak, bilimsel çalışmaların beldenin tarihinin daha ayrıntılı şekilde ortaya çıkarılmasına katkı sağlayacağını söyledi.
Hamşı Mağarası için acil koruma talebi
Gökçedere’deki doğal mirasın da korunmasını isteyen Azak, Hamşı mevkisinde bulunan ve geçtiğimiz yıl tescil işlemleri gerçekleştirilen mağaraya dikkat çekti.
Mağaradaki dikit ve sarkıtların önemli bir doğal zenginlik oluşturduğunu belirten Azak, alanın turizme kazandırılabilmesi için bütçe ayrılması gerektiğini söyledi.
Azak, mağaranın üst bölümlerinde bakımsızlık nedeniyle çökmeler bulunduğunu ve son gözlemlerinde riskin arttığını fark ettiğini ifade ederek alanın güvenlik açısından da koruma altına alınmasını istedi.
Aşık Ruhi ve Ülfet Kalfa’nın eserleri kayıt altına alınsın
Gökçedere’nin edebî mirasının da korunması gerektiğini belirten Arif Azak, Pulurlu Aşık Ruhi ve Ülfet Kalfa’ya ait eserlerin derlenmesi çağrısında bulundu.
Aşık Ruhi olarak bilinen Hafız Süleyman’ın Gökçedere’de yetişen ve tasavvufi yönü güçlü bir halk ozanı olduğunu belirten Azak, ailelerin ellerinde bulunan şiir, el yazması ve müsveddelerin kayıt altına alınmasının önem taşıdığını söyledi.
Bayburt Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden Doç. Dr. Hasan Aktaş’ın da söz konusu eserler üzerinde çalışma yapmak istediğini aktaran Azak, üniversitelerin sürece dahil olmasının bölgenin edebiyat tarihine katkı sunacağını ifade etti.
Gökçedere’nin 5 bin yıllık geçmişine vurgu
Arif Azak, Gökçedere’nin tarihî geçmişinin çok eski dönemlere uzandığını belirterek Pulur Höyüğü’nde İlk Tunç Çağı’na ait çanak çömlek buluntularının bulunduğunu ve bölgenin Karaz Kültürü açısından önemli merkezlerden biri olarak değerlendirildiğini söyledi.
Azak ayrıca Gökçedere’nin Akkoyunlu Devleti açısından önemli bir merkez olduğunu, beldede tarihî cami, hamam ve medrese gibi yapıların bulunduğunu ifade etti.
Tarihî İpek Yolu güzergâhında yer aldığı belirtilen Gökçedere’nin sahip olduğu kültürel mirasın araştırılması ve tanıtılması gerektiğini vurguladı.
Bayburt ve çevresi için ortak turizm rotası önerisi
Azak, Bayburt, Demirözü, Gökçedere, Kelkit ve Otlukbeli’ndeki tarihî ve doğal değerlerin tek bir turizm anlayışı içerisinde değerlendirilmesini önerdi.
Satala Antik Kenti, Gökçedere’deki tarihî yapılar ve mağaralar, Demirözü Beşpınar köyündeki Kenan Yavuz Müzesi ile Otlukbeli Traverten Set Gölü ve Otlukbeli Savaş Alanı’nın ortak bir turizm rotasında buluşturulmasının bölge ekonomisine katkı sağlayacağını ifade etti.
Azak, bölgedeki kültürel değerlerin birbirinden bağımsız değil, bütüncül bir turizm yaklaşımıyla ele alınmasını istedi.
“Tarihimize sahip çıkmak geleceğimize sahip çıkmaktır”
Gökçedere’nin tarihî, kültürel, edebî ve doğal değerlerinin korunmasının gelecek nesillere karşı sorumluluk olduğunu belirten Arif Azak, bölgedeki mirasın kayıt altına alınarak tanıtılmasının önemine dikkat çekti.
Azak, tarihî yapılarla birlikte edebî eserlerin, doğal güzelliklerin, mağaraların ve geçmişten kalan hatıraların da korunması gerektiğini vurguladı.
Gökçedere Köy Müzesi projesinin de bu çalışmaların merkezi haline gelebileceği ifade edilirken, yetkili kurumlara tarihî mirasın korunması ve projelerin hayata geçirilmesi için destek çağrısı yapıldı.
