Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ekonomi çevrelerinin merakla beklediği "Dış Ticaret Endeksleri, Mart 2026" verilerini kamuoyuyla paylaştı. Mart ayı verileri, Türkiye’nin dış ticaretinde oldukça ilginç bir paradoksu ortaya koydu: İhracat ürünlerimizin birim fiyatları çift haneli rakamlarla değer kazanırken, yurt dışına gönderilen malın hacminde (miktarında) ciddi bir gerileme yaşandı. Özellikle yakıt ve ham madde gruplarındaki fiyat artışları ihracat birim değer endeksini yukarı taşırken, küresel talepteki değişimler miktar endeksini aşağı çekti. Öte yandan ithalattaki artış eğilimi, dış ticaret dengesindeki hassas dengeleri yeniden gündeme taşıdı.
İhracat Birim Değerinde Yakıt Etkisi: %33,3’lük Rekor Artış
Mart ayı verilerinin en çarpıcı noktası, ihracat birim değer endeksindeki %12,3’lük yıllık yükseliş oldu. Ürünlerimizi dünya pazarına geçen yıla oranla çok daha pahalıya sattığımızı gösteren bu rakamda, alt sektörlerin performansı belirleyici oldu. Özellikle yakıt ihracatında görülen %33,3’lük birim değer artışı, enerji piyasalarındaki hareketliliğin Türkiye’nin satış rakamlarına nasıl yansıdığını kanıtladı. TÜİK raporuna göre, "Gıda, içecek ve tütün grubunda yüzde 11,7, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 15,4 ve imalat sanayinde yüzde 10,2 artış kaydedildi." Bu tablo, ihraç ürünlerimizin katma değerinin arttığına dair umut verse de miktar bazlı veriler madalyonun diğer yüzünü gösteriyor.
Miktar Endeksindeki Sert Düşüş Üreticiyi Düşündürüyor
Fiyatlardaki sevindirici artışa rağmen, Mart ayında ihraç edilen ürün miktarı bir önceki yılın aynı ayına göre %16,7 oranında azaldı. Bu gerileme, "Daha az satıp daha çok mu kazanıyoruz, yoksa pazar mı kaybediyoruz?" sorusunu akıllara getirdi. En büyük miktar kaybı %23,5 ile yakıt grubunda yaşanırken, imalat sanayinde de %14,8’lik bir düşüş gözlemlendi. Mevsim etkilerinden arındırılmış veriler de bu zayıf seyri destekliyor; Şubat ayında 138,2 olan miktar endeksi, Mart ayında %4,7 azalarak 131,7 seviyesine geriledi. Uzmanlar, dış pazarlardaki daralmanın miktar bazlı satışları baskıladığını belirtiyor.
Dış Ticaret Haddinde İyileşme: 92,5 Seviyesine Yükseldik
İhracat ve ithalat arasındaki dengeyi temsil eden dış ticaret haddi, Mart ayında Türkiye lehine bir iyileşme gösterdi. 2025 yılının aynı ayında 87,6 olan dış ticaret haddi, 4,9 puanlık bir sıçrama yaparak 92,5 seviyesine çıktı. Bu durum, Türkiye’nin ihraç ettiği birim mal karşılığında ithal edebileceği mal miktarının arttığını gösteriyor. Ancak ithalat cephesinde miktar endeksinin %1,8 artması ve özellikle gıda grubundaki %20,7’lik miktar yükselişi dikkat çekici. İthalat birim değer endeksi ise yıllık bazda %6,3 artarak maliyetlerin hala yüksek seyrettiğine işaret etti.
