Trabzon’da Roma dönemine ait su kanalı ortaya çıkarıldı
Trabzon’da yürütülen kentsel dönüşüm çalışmaları sırasında önemli bir arkeolojik keşif yapıldı. Çömlekçi Mahallesi’nde yapılan çalışmalar esnasında Roma dönemine ait olduğu değerlendirilen tonozlu bir su kanalı ortaya çıkarıldı. Yaklaşık 300 ila 400 metre uzunluğunda olduğu belirlenen yapının mimari özellikleri ve inşa tekniği uzmanların dikkatini çekti. Karadeniz Teknik Üniversitesi akademisyenleri ve Trabzon Müze Müdürlüğü ekiplerinin yaptığı incelemelerde, söz konusu su kanalının Türkiye’de benzeri bulunmayan bir yapı olduğu ifade edildi. Uzmanlar, keşfin Trabzon’un tarihi geçmişi ve kent dokusu hakkında yeni bilgiler ortaya koyabileceğini belirtiyor.
Trabzon’da kentsel dönüşüm çalışmasında tarihi keşif
Trabzon’un Çömlekçi Mahallesi’nde yürütülen kentsel dönüşüm projesi sırasında yer altında bir yapı kalıntısı bulunduğu bilgisi yetkililere ulaştı. Yapının yer altı kanalı olması nedeniyle içeride zehirli gaz bulunma ihtimali değerlendirildi ve ilk olarak AFAD ekipleri tarafından ölçümler gerçekleştirildi. Güvenlik kontrollerinin ardından Trabzon Müze Müdürlüğü ile Karadeniz Teknik Üniversitesi akademisyenlerinden oluşan bir ekip kanalın içine girerek detaylı incelemelerde bulundu.
Yapılan incelemelerde su kanalının yüzeyden yaklaşık 1,5 ila 2 metre derinlikte bulunduğu tespit edildi. Kanalın Arafilboyu sapağından başlayarak sahil yoluna ve eski Trabzon Limanı sahasına kadar uzandığı belirlendi. Yapının genişliğinin yaklaşık 2 metre, yüksekliğinin ise yine 2 metre civarında olduğu ifade edildi. Kanalın ortasında yaklaşık 1,20 metre genişliğinde bir su yolu bulunurken, her iki yanında 50-60 santimetrelik yürüyüş sekileri yer alıyor.
Roma dönemine ait mimari özellikler dikkat çekti
Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekanı ve Sanat Tarihi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mehmet Yavuz, yapılan incelemelerde su kanalının mimari özelliklerinin erken Roma dönemine işaret ettiğini belirtti. Yapının özellikle Traianus ve Hadrianus dönemlerine ait olabileceği değerlendiriliyor.
Prof. Dr. Yavuz, su kanalının tonozlu bir yapıya sahip olduğunu ve üst örtüsünde düzgün kesme taşların kullanıldığını ifade etti. Yan duvarlarda ise hem kesme taş hem de kırma taş malzemenin birlikte kullanıldığı görüldü. Kanalın su sızdırmazlığını sağlamak amacıyla kalın bir sıva ile kaplandığı da tespit edildi.
Tünelin düz bir hat üzerinde ilerlemediği, bazı noktalarda kırık ve bükümlü hatlar oluşturduğu dikkat çekti. Bu durumun suyun hızını kontrol etmek amacıyla yapılmış olabileceği değerlendiriliyor. Ayrıca kanal tabanında suyun akış hızını azaltmak için basamaklı bir yapı bulunduğu da ortaya çıktı.
Su kanalı zamanla kanalizasyon olarak kullanıldı
Uzmanların yaptığı incelemelerde su kanalının ilk inşa edildiği dönemde içme suyu taşıma amacıyla kullanıldığı düşünülüyor. Ancak ilerleyen dönemlerde özellikle Osmanlı’nın son dönemlerinden itibaren yapının kanalizasyon sistemi olarak kullanılmaya başlandığı ifade edildi.
Yapının yan duvarlarında sonradan açılmış bağlantı deliklerinin bulunduğu ve bu deliklerden kanalizasyon hatlarının bağlandığı tespit edildi. Günümüzde de kanal içerisinde atık suyun bulunduğu ve yapının aktif şekilde kanalizasyon hattı olarak kullanıldığı belirtildi.
Bu durum tarihi yapının bazı bölümlerinde tahribata yol açmış olsa da uzmanlar kanalın önemli ölçüde korunmuş olduğunu ifade ediyor. Yetkililer, kanalın daha güçlü koruma altına alınması ve birinci derece arkeolojik eser olarak tescil edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’de benzeri bulunmayan bir yapı olabilir
Yapılan araştırmalara göre Türkiye’de benzer nitelikte yalnızca iki örnek bulunuyor. Bunlardan biri İzmir’deki Smyrna Antik Kenti sınırlarında, diğeri ise İstanbul’da yer alıyor. Ancak Trabzon’da ortaya çıkarılan kanalın mimari ve yapısal özelliklerinin bu örneklerden farklı olduğu ve Türkiye’de benzeri bulunmadığı ifade ediliyor.
Uzmanlar, kanalın Trabzon Limanı’na su taşımak amacıyla yapılmış olabileceğini değerlendiriyor. Ayrıca bölgede Roma döneminde bir askeri garnizon bulunmuş olabileceği ve kanalın bu garnizonun su ihtiyacını karşılamak için inşa edilmiş olabileceği ihtimali de araştırılıyor.
Kanalın çevresinde yapılacak kurtarma kazıları ve temizlik çalışmalarının ardından yapının gerçek işlevi ve bağlantı noktalarının daha net şekilde ortaya çıkarılması bekleniyor. Yetkililer, söz konusu keşfin Trabzon turizmi açısından da önemli bir değer taşıdığını ve doğru şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Trabzon’da ortaya çıkarılan Roma dönemine ait su kanalı, kentin tarihi geçmişine ışık tutabilecek önemli bir keşif olarak değerlendiriliyor. Siz de bu tarihi keşif hakkında düşüncelerinizi paylaşabilir ve gelişmeleri takip etmek için haberi paylaşabilirsiniz.
