Prof. Dr. İsmail Köse: “İran’da İç Çatışma Riski Artıyor”
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının dördüncü gününe girilmesiyle birlikte bölgedeki gelişmeler uluslararası kamuoyunda yakından takip ediliyor. Karadeniz Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Köse, yaşanan sürece ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Köse, mevcut gelişmelerin yalnızca bölgesel değil, İran’ın iç dinamikleri açısından da ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirterek, iç çatışma ve muhtemel iç savaş riskine dikkat çekti.
“Ortadoğu’daki Her Savaş Bizi Doğrudan Etkiliyor”
Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden Karadeniz Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi İsmail Köse, Ortadoğu’daki her çatışmanın Türkiye’yi doğrudan etkilediğini söyledi.
Köse, “Göç, artan enerji maliyetleri, istikrarsızlık ve insan krizi; soğuk savaşın bitiminden itibaren Irak’ta yaşananlardan günümüze kadar doğrudan ülkemizi olumsuz etkiliyor. Göç hareketlerini engellemek çok güç, sınırları korumak çok güç. Bunun bir de insanî boyutu var. Enerji fiyatlarının artışı, istikrarın bozulması ve ekonomik problemler... Tam da bunun ortasındayız, göbeğindeyiz” dedi.
Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı döneminde savaşın merkezinde yer almasına rağmen savaş dışı kalmayı başardığını hatırlatan Köse, benzer bir başarının bugün de mümkün olabileceğini ancak etkilerden tamamen kurtulmanın imkânsız olduğunu ifade etti.
“Uluslararası Normlar Göz Ardı Ediliyor”
Son yüz yıllık uluslararası ilişkiler pratiğine değinen Köse, normatif liberal düşüncelerin ve uluslararası örgütlerin etkin olduğu dönemlerde dünyanın daha barışçıl bir görünüm sergilediğini söyledi. Ancak normların zayıfladığı dönemlerde çatışmaların arttığını belirtti.
Köse, “Şu anda dünyada iki lider; Netanyahu ve Trump, hiçbir uluslararası normu dikkate almıyor. Uluslararası ilişkilerde ‘güç haklı kılar’ anlayışı hâkim. Gücün haklı kıldığı bir ortamda uluslararası hukuktan ve barıştan söz etmek mümkün olmaz” ifadelerini kullandı.
ABD dış politikasının müdahaleci bir çizgide ilerlediğini savunan Köse, İran’daki saldırıların da planlı bir sürecin parçası olduğu yönünde değerlendirmeler bulunduğunu dile getirdi.
“İran’ı İç Çatışma Sarmalı Bekliyor”
İran toplumunda uzun süredir huzursuzluk bulunduğunu belirten Prof. Dr. Köse, mevcut şartların iç çatışma riskini artırdığını söyledi. “İran’da huzursuz, mutsuz ve mevcut yönetimden bıkmış bir toplum vardı. Bu toplumun tamamı değil ancak büyük bir çoğunluğu bu görünümdeydi” dedi.
İran’daki durumu “yanan bir apartmana” benzeten Köse, yangın söndükten sonra herkesin kendi çıkarını koruma çabasına gireceğini ve bunun iç çatışmaları tetikleyebileceğini ifade etti. Devrim Muhafızları’nın bu süreçte büyük bir sınavla karşı karşıya kalacağını belirten Köse, rejimin halk desteğini kaybettiği bir ortamda ayakta kalmasının zor olduğunu savundu.
