Yabancı Yatırımcıya Yeni İkamet Düzeni: Süreler Yatırıma Bağlandı
Resmi Gazete’de yayımlanan “Yabancı Yatırımcılara Düzenlenecek İkamet İzinlerine Dair Karar” ile yatırım tutarına bağlı olarak verilecek ikamet izinlerinin süresi belirlendi. Buna göre en az 150 bin ABD doları veya karşılığı döviz tutarında yatırım yapan yabancılara 3 yıl, yatırım tutarının en az 200 bin ABD doları veya karşılığı döviz olması halinde ise 5 yıl süreli ikamet izni düzenlenebilecek. Düzenleme yalnızca yatırım yapan yabancıyı değil, belirli şartlar altında eşini ve çocuklarını da kapsayacak. Yatırımın türüne göre tespit ve denetim farklı kurumlar tarafından yapılacak.
150 bin dolarlık yatırıma 3 yıl ikamet izni

Yeni kararın en dikkat çekici maddelerinden biri yatırım tutarı ile ikamet izni süresi arasındaki bağlantı oldu.
Karara göre Türkiye’de çalışmayan ancak en az 150 bin ABD doları veya karşılığı döviz tutarında yatırım yapan yabancılar için 3 yıl süreli ikamet izni düzenlenebilecek.
Bu tutarın altında kalan yatırımlara ilişkin kaynakta ayrıca bir ikamet süresi belirtilmedi.
Düzenlemede yabancı yatırımcının Türkiye’de çalışmaması şartı da açık biçimde yer aldı.
İzin süresinin yatırımın niteliğine değil, öncelikle belirlenen parasal eşiklere göre şekillendiği görülüyor.
200 bin dolar yatıranlara 5 yıllık izin
Yatırım miktarının yükselmesi halinde ikamet süresi de artacak.
Kararda en az 200 bin ABD doları veya karşılığı döviz tutarında yatırım yapan yabancılara 5 yıl süreli ikamet izni verilebileceği belirtildi.
Böylece yeni sistemde iki temel yatırım eşiği belirlendi:
- En az 150 bin ABD doları veya karşılığı döviz: 3 yıl ikamet izni
- En az 200 bin ABD doları veya karşılığı döviz: 5 yıl ikamet izni
Kaynakta bu tutarların üzerindeki yatırımlar için daha uzun bir ikamet süresi öngörüldüğüne ilişkin ek bilgi yer almıyor.
Yabancı yatırımcının eşi ve çocukları da kapsamda

Yeni düzenleme yalnızca yatırım yapan yabancıyı kapsamıyor.
Karara göre yatırım yapan kişinin yabancı eşi ile kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu da bu kapsamda ikamet izninden yararlanabilecek.
Ancak söz konusu aile bireylerinin izin sürelerinin ayrıca farklılaştırıldığına ilişkin kaynakta bir bilgi paylaşılmadı.
Düzenlemenin temel yaklaşımı, yatırımcıyla birlikte belirli aile bireylerinin de ikamet izni sistemine dahil edilmesi şeklinde öne çıkıyor.
Uygulamanın ayrıntıları ise İçişleri Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslara bağlı olacak.
Banka mevduatı için yarı süre şartı getirildi
İkamet izni için yatırımın hangi şekilde yapılabileceği de kararda ayrıntılı biçimde sıralandı.
Buna göre yabancının belirtilen miktardaki ABD doları veya karşılığı dövizi Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara yatırması seçeneklerden biri olacak.
Ancak mevduatın, ikamet izni süresinin yarısı boyunca bankada tutulması gerekecek.
Bu yatırımın belirtilen şartlara uygun biçimde yapılıp yapılmadığının tespiti Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından gerçekleştirilecek.
Dolayısıyla yalnızca paranın bankaya yatırılması yeterli olmayacak; tutma süresi şartının da yerine getirilmesi gerekecek.
Devlet borçlanma araçları da yatırım seçenekleri arasında
Yeni düzenleme kapsamında kabul edilecek yatırım yöntemlerinden biri de devlet borçlanma araçları olacak.
Karara göre yabancı yatırımcının belirlenen yatırım tutarı kadar devlet borçlanma aracı satın alması mümkün olacak.
Bu varlıkların da ikamet izni süresinin yarısı boyunca elde tutulması şartı aranacak.
Yatırımın bu şartlara uygun şekilde gerçekleştirildiğinin tespiti Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılacak.
Kaynakta hangi tür devlet borçlanma araçlarının kapsam dahilinde değerlendirileceğine ilişkin daha ayrıntılı bir liste yer almıyor.

Yatırım fonları üzerinden de ikamet izni alınabilecek
Gayrimenkul yatırım fonu katılma payı ile girişim sermayesi yatırım fonu katılma payı da kabul edilen yatırım araçları arasında sayıldı.
Yabancının belirlenen tutarda bu fonlardan pay satın alması halinde, ikamet izni için gerekli yatırım şartlarından biri karşılanabilecek.
Ancak burada da ikamet izni süresinin yarısı boyunca yatırımın elde tutulması gerekecek.
Bu işlemlerin şartlara uygunluğunun tespiti ise Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yapılacak.
Böylece düzenleme banka mevduatı ve devlet borçlanma araçlarının yanında yatırım fonlarını da sistemin içerisine dahil etmiş oldu.
Bireysel emeklilik sistemi de kapsama girdi
Yeni karar kapsamında yatırım seçeneklerinden biri de bireysel emeklilik sistemi oldu.
Karara göre yabancı yatırımcı, kapsamı Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından belirlenen emeklilik planlarına dahil olabilecek.
Belirlenen katkı payının bireysel emeklilik sistemine yatırılması ve ikamet izni süresinin yarısı boyunca sistemde kalınması gerekecek.
Bu yatırımın şartlara uygunluğunun tespiti de Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yapılacak.
Böylece yatırımcılar için birden fazla finansal araç üzerinden ikamet iznine başvuru imkanı öngörüldü.
Yatırımın tespitini farklı kurumlar yapacak
Kararla birlikte yatırımın niteliğine göre hangi kurumun tespit yapacağı da netleştirildi.
Buna göre:
- Banka mevduatında BDDK
- Devlet borçlanma araçlarında Hazine ve Maliye Bakanlığı
- Gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonlarında SPK
- Bireysel emeklilik sisteminde SEDDK
yetkili olacak.
Bu kurumların yapacağı tespitler, ikamet izni sürecinin temel unsurlarından biri olacak.
Kaynakta başvuru belgelerinin nasıl hazırlanacağı veya tespit sürecinin ne kadar süreceğine ilişkin ayrıntı yer almadı.
Usul ve esasları İçişleri Bakanlığı belirleyecek
Karar kapsamında yabancı yatırımcılara sunulacak hizmetler ile diğer işlemlere ilişkin usul ve esasların İçişleri Bakanlığı tarafından belirleneceği açıklandı.
Bu nedenle uygulamanın pratik ayrıntılarının bakanlık tarafından hazırlanacak düzenlemelerle şekillenmesi bekleniyor.
Kaynakta başvuru merkezleri, belge listesi, harç tutarları veya değerlendirme sürelerine ilişkin ayrıca bilgi paylaşılmadı.
Mevcut karar öncelikle yatırım tutarlarını, izin sürelerini ve yatırımın hangi kurumlar tarafından tespit edileceğini ortaya koyuyor.
Bu ikamet izinleri vatandaşlık kapsamında değerlendirilmeyecek
Kararın dikkat çeken maddelerinden biri de Türk vatandaşlığına ilişkin oldu.
Kaynakta, bu karar kapsamında düzenlenecek ikamet izinlerinin 29 Mayıs 2009 tarihli ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12’nci maddesi kapsamında değerlendirilmeyeceği belirtildi.
Bu hüküm, söz konusu ikamet izinlerinin doğrudan ilgili vatandaşlık maddesi kapsamında ele alınmayacağını ortaya koyuyor.
Dolayısıyla yeni düzenleme, yatırım karşılığı ikamet izni sistemini belirli süreler ve finansal şartlar üzerinden düzenlerken vatandaşlık boyutunu ayrıca kapsam dışında bırakıyor.




