Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında savunma kapasitesini hızla artırmaya çalışan Avrupa’da Türkiye’nin rolü yeniden gündemin merkezine taşındı. Centre for European Reform’un son değerlendirmesinde, Türkiye’nin NATO içindeki askeri gücü, stratejik konumu ve büyüyen savunma sanayii nedeniyle Avrupa güvenliği açısından önemli bir ortak olduğu vurgulandı. Ancak Avrupa ülkeleriyle artan ikili savunma iş birliklerine rağmen Ankara’nın Avrupa Birliği düzeyindeki savunma projelerine daha geniş katılımı konusunda siyasi engeller devam ediyor. Özellikle Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın yaklaşımı, SAFE programı etrafındaki tartışmaları daha da büyütüyor.
Türkiye Avrupa savunmasında neden kritik görülüyor?
Centre for European Reform’un değerlendirmesinde Türkiye’nin Avrupa güvenliği açısından taşıdığı önem birkaç başlıkta ele alınıyor. Türkiye’nin NATO içindeki büyük askeri kapasitesi, Karadeniz, Kafkasya ve Orta Doğu’ya uzanan stratejik konumu ile savunma sanayiinde son yıllarda geliştirdiği üretim gücü öne çıkarılıyor. Özellikle insansız hava araçları, mühimmat, kara sistemleri ve diğer savunma ürünlerinde Türk şirketlerinin kapasitesinin Avrupa’nın yeniden silahlanma sürecine katkı sağlayabileceği belirtiliyor. CER’ye göre sorun, Türkiye ile AB arasında savunma alanında kurumsal iş birliğinin ikili ilişkilerdeki gelişmenin gerisinde kalması.
Yunanistan Türkiye’nin savunma projelerine katılımına neden karşı?
Türkiye’nin Avrupa Birliği savunma mimarisine daha fazla dahil olması konusunda en güçlü itirazlardan biri Atina’dan geliyor. CER analizinde Yunanistan, Güney Kıbrıs, Fransa ve Avusturya, Türkiye’nin AB düzeyindeki savunma girişimlerine katılımına daha mesafeli ülkeler arasında gösteriliyor. Özellikle Ege ve Doğu Akdeniz’deki siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle Yunanistan, Ankara’nın Avrupa savunma mekanizmalarında daha geniş imkânlara sahip olmasına temkinli yaklaşıyor. Bu tablo, bazı Avrupa ülkelerinin Türkiye ile savunma sanayii ortaklıklarını hızla artırmasına karşın AB düzeyinde farklı bir siyasi denge bulunduğunu ortaya koyuyor.
150 milyar euroluk SAFE programında Türkiye için kritik sınır
Avrupa Birliği’nin savunma kapasitesini artırmak amacıyla kurduğu SAFE mekanizması, üye ülkelere toplam 150 milyar euroya kadar kredi imkânı sağlıyor. Avrupa Komisyonu’nun Haziran 2026’daki açıklamasına göre üçüncü ülkeler SAFE projelerinde belirli şartlarla yüzde 35’e kadar yer alabiliyor. Türkiye’nin AB üyesi ülkelerle aynı seviyede daha kapsamlı katılım sağlayabilmesi için ise ayrıca bir anlaşma yapılması gerekiyor. Komisyon, Türkiye ile bu yönde bir anlaşmanın henüz sonuçlandırılmadığını açıklamıştı. Dolayısıyla Ankara açısından tartışmanın merkezinde SAFE’e tamamen dahil olup olmamaktan çok, programdaki katılımın hangi seviyeye kadar genişletileceği bulunuyor.
Kritik başlık Son durum
SAFE büyüklüğü 150 milyar euro
Amaç Ortak savunma tedariklerini finanse etmek
Üçüncü ülkeler Belirli şartlarla projelerde yer alabiliyor
Türkiye için mevcut çerçeve Proje değerinin belirli bölümüne kadar katılım
Daha geniş katılım AB ile ayrıca anlaşma gerekiyor
Siyasi direnç Özellikle Yunanistan ve Güney Kıbrıs
Baykar ve Leonardo ortaklığı Avrupa’da dikkat çekiyor
Türkiye’nin Avrupa savunma sanayiiyle yakınlaşmasının en somut örneklerinden biri Baykar ile İtalyan Leonardo arasında kurulan ortak girişim oldu. İki şirket, LBA Systems adıyla yüzde 50-50 ortaklık oluşturdu. İtalya merkezli şirketin insansız hava sistemlerinin tasarımı, geliştirilmesi, üretimi ve bakımına odaklanması planlanıyor. Bu ortaklık, Türk savunma şirketlerinin Avrupa pazarında yalnızca ürün satan aktörler olmaktan çıkarak doğrudan üretim ve teknoloji ortaklıklarına yöneldiğini gösteriyor. Avrupa’nın İHA kapasitesini güçlendirme arayışı düşünüldüğünde Baykar-Leonardo iş birliği, Türkiye’nin kıta savunma sanayiindeki rolünün giderek büyüdüğünün önemli göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Eurofighter anlaşması Türkiye-Avrupa savunma bağını güçlendirdi
Türkiye’nin Avrupa savunma sanayiiyle entegrasyonundaki bir diğer kritik gelişme Eurofighter Typhoon anlaşması oldu. İngiltere ile Türkiye arasında Ekim 2025’te imzalanan anlaşma kapsamında Ankara’nın 20 yeni Typhoon savaş uçağı satın alması kararlaştırıldı. İngiliz hükümeti anlaşmanın değerinin 8 milyar sterline kadar ulaşabileceğini ve yaklaşık 20 bin İngiliz istihdamını destekleyeceğini açıkladı. Mart 2026’da imzalanan yeni destek anlaşmasıyla Türk pilotlar ve teknik personelin İngiltere’de eğitim görmesi de kararlaştırıldı. Londra yönetimi, Türkiye’nin Typhoon alımının NATO’nun doğu kanadındaki hava gücünü de artıracağını belirtiyor.
Avrupa Türkiye ile iş birliğini artırırken AB içinde görüş ayrılığı sürüyor
İngiltere’nin Eurofighter satışı, İtalya’nın Baykar ile geliştirdiği ortaklık ve Almanya’nın Türk savunma şirketleriyle artan temasları, Avrupa ülkelerinin Türkiye ile savunma alanındaki iş birliğini genişlettiğini gösteriyor. Buna karşın CER, AB düzeyindeki PESCO, Avrupa Savunma Ajansı ve SAFE gibi mekanizmalarda Ankara’nın önünde siyasi engeller bulunduğuna dikkat çekiyor. Özellikle Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın Türkiye’nin daha fazla dahil edilmesine sıcak bakmaması, ortak Avrupa savunma politikasında görüş ayrılığı yaratıyor. Böylece sahada artan iş birliği ile Brüksel’deki siyasi hesaplar arasında belirgin bir fark ortaya çıkıyor.
Avrupa savunmasında Türkiye tartışması büyüyecek
Avrupa’nın önümüzdeki yıllarda yüz milyarlarca euroluk yeni savunma yatırımı planlaması, Türkiye’nin rolünün daha fazla tartışılacağını gösteriyor. Ankara’nın üretim kapasitesi, NATO üyeliği ve askeri tecrübesi Avrupa açısından önemli avantajlar sunarken, AB içindeki siyasi anlaşmazlıklar daha kapsamlı kurumsal iş birliğinin önünde duruyor. SAFE programının uygulaması ilerledikçe Türkiye’nin Avrupa savunma projelerinde ne ölçüde yer alacağı da daha net görülecek. Bu nedenle önümüzdeki dönemde tartışmanın yalnızca askeri kapasite üzerinden değil, Yunanistan başta olmak üzere bazı AB üyelerinin siyasi itirazları üzerinden de devam etmesi bekleniyor.
