Türkiye genelinde faaliyet gösteren bir zincir market, reklamlarında kullandığı “pestisit tespit edilmedi” ifadesi nedeniyle idari para cezasıyla karşı karşıya kaldı. Tarım ve Orman Bakanlığı ile Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan denetimlerde farklı ürün gruplarından 56 taze meyve ve sebze numunesi alındı. İncelemelerde 7 domates ve 8 biber numunesinde pestisit aktif maddelerine rastlandı. Ancak tespit edilen kalıntıların yasal limitlerin altında olduğu ve ürünlerin mevzuata uygun bulunduğu belirtildi. Buna rağmen reklamda ürünlerde hiç pestisit bulunmadığı izlenimi verildiği gerekçesiyle Reklam Kurulu devreye girdi.
56 üründen numune alındı
Denetimler kapsamında zincir markete ait satış noktalarından toplam 56 farklı taze meyve ve sebze numunesi toplandı.
Alınan örnekler üzerinde pestisit kalıntısı bulunup bulunmadığına yönelik analizler gerçekleştirildi.
İnceleme sonuçlarına göre 7 domates ve 8 biber numunesi olmak üzere toplam 15 üründe çeşitli pestisit aktif maddeleri tespit edildi.
Ancak bu bulgular, ürünlerin sağlıksız ya da mevzuata aykırı olduğu anlamına gelmedi.
Pestisit bulundu ama yasal limit aşılmadı
Analizlerde tespit edilen pestisit kalıntılarının Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği’nde belirlenen sınırların altında kaldığı açıklandı.
Bu nedenle Tarım ve Orman Bakanlığı mevzuatı açısından domates ve biberlerin uygun bulunduğu belirtildi.
Yani markete verilen ceza, ürünlerde yasal sınırın üzerinde pestisit bulunmasından kaynaklanmadı.
Asıl sorun, reklamlarda kullanılan ifadenin analiz sonuçlarıyla örtüşmemesi oldu.
“Pestisit yok” ifadesi yanıltıcı bulundu
Reklam Kurulu, zincir marketin tanıtımlarında “Pestisit tespit edilmedi” ifadesini kullandığını belirledi.
Kurul, bu ifadenin tüketicide ürünlerin hiçbir pestisit aktif maddesi içermediği yönünde bir algı oluşturabileceğini değerlendirdi.
Oysa yapılan laboratuvar analizlerinde bazı domates ve biber örneklerinde limit altında da olsa pestisit kalıntısı tespit edilmişti.
Bu nedenle söz konusu reklamların tüketiciyi yanıltıcı nitelikte olduğu sonucuna varıldı.
Ceza üründen değil reklamdan geldi
Kararda dikkat çeken nokta, cezanın ürünlerin mevzuata aykırı olmasından değil, reklam dilinden kaynaklanması oldu.
Ürünlerdeki pestisit miktarlarının yasal sınırların altında kalması nedeniyle gıda mevzuatı açısından ihlal oluşmadı.
Ancak ürünlerin “pestisitsiz” olduğu yönünde bir algı oluşturulduğu gerekçesiyle reklamların dürüst rekabet ilkelerine aykırı olduğu değerlendirildi.
Bu ayrım, denetimin en dikkat çeken başlığı oldu.
1 milyon 83 bin lira ceza uygulandı
Reklam Kurulu, zincir markete Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında ceza verdi.
Kurulun kararıyla firmaya 1 milyon 83 bin lira idari para cezası uygulandı.
Böylece gıda ürünlerinin tanıtımında kullanılan ifadelerin yalnızca pazarlama açısından değil, tüketiciyi yanıltıp yanıltmadığı yönünden de denetime tabi olduğu bir kez daha ortaya çıktı.
