Kars’taki tarihî binalara baktığımızda çoğunun Baltık mimarisi tarzında yapıldığını görürüz.

Erzurum ve Ardahan’dan sonra 1768 metreyle Türkiye’nin en yüksek üçüncü il merkezi olan Kars; ülkemizin kuzeydoğu ucunda yer alan, dünü bugünle, bugünü yarınla birleştiren Doğu Anadolu Bölgesi’nin en özgün mimariye sahip şehirlerinden biridir. Kuzeyde Ardahan, batıda Erzurum, güneyde Iğdır ve Ağrı illeriyle çevrili olan Kars, coğrafi olarak büyük bir plato özelliği gösterir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonrasında Rus egemenliğinde kalan şehir, ızgara planlı sokakları ve kesme taştan yapılan Baltık tarzı binalarıyla çok farklı ve şahsına münhasır (özgün) bir mimariye sahiptir. Bu kadim şehir 1878-1918 yılları arasında yaklaşık kırk sene boyunca Rusya’nın egemenliği altında kalmıştır. İşgalci Rusların amacı Kars şehrinde kalıcı olarak kalmaktı. Onun için de şehri kendi zevklerine göre yeniden tasarlamışlardır. Bu yüzden Kars’ta Rus mimarisini yansıtan binalar sayıca çoktur. Kars sokakları, Türkiye’de pek de göremediğimiz, çok geniş cadde ve sokaklara sahiptir.

Bugün Kars’taki tarihî binalara baktığımızda çoğunun Baltık mimarisi tarzında yapıldıklarını görürüz. Zira Ruslar bu şehri işgal ettiklerinde Baltık Denizi’ne bakan şehirlerinde uyguladıkları mimarinin aynısını burada da uyguladılar. Bunun için de tıpkı kendi şehirlerini inşa ederken yaptıkları gibi Hollandalı mimarlardan yaralanmışlardır. Bugün Kars’taki binalara baktığımızda 170 tanesinin Baltık tarzı mimariyle inşa edildiğini görüyoruz. Bu binaların bir kısmı kamunun, çoğu ise özel şahısların mülküdür.

Tarihî İpek Yolu’nun Anadolu ile kesiştiği coğrafyada yer alan Kars, damaklara bayram ettiren peyniriyle adı sınırlarımızın dışına taşmış müstesna bir şehirdir. Kars demek kaşar demektir. Kars’a mührünü vuran tarihî mekânların başında, şehre tepeden bakan, şehrin dört bir yanından rahatlıkla görülebilen, Selçuklulardan kalma Kars Kalesi gelmektedir. Halk arasında “Bu kaleye bir kere çıkan Kars’a mutlaka geri döner.” inancı vardır.

Kafkaslardan Anadolu’ya giren Türklerin ilk uğrak yeri olan Kars, önemli bir şehrimizdir. Zira Anadolu’da ilk Türk camisi Kars’ta yapılmıştır. Türklerin Anadolu’daki ilk Cuma namazı da Kars’ta kılınmıştır. Ermenilerden kalma kiliseler, Caferilerin camileri ve Anadolu’ya ilk gelen evliyalardan biri olan Ebû’l Hasan Harakânî Türbesi ve Külliyesi şehrin en çok ziyaret edilen kutsal mekânları arasındadır. Yine Kars’a 48 kilometre uzaklıkta, Ermenistan sınırının yanı başındaki bin yıllık geçmişe sahip Ani Harabeleri de yerli ve yabancı turistlerin uğrak yeridir. Burası tarihte “Binbir Kiliseler Şehri” olarak da bilinir.

Kars, zengin tarihi ve kültürüyle, Türkiye’nin en güzel şehirlerinden biridir.

Son yıllarda Doğu Ekspresi’nin seferleriyle de adından sıkça söz edilen Kars, zengin tarihi ve kültürüyle Türkiye’nin en güzel şehirlerinden biridir. Ani Harabeleri, Ani Katedrali, Havariler Kilisesi (Kümbet Camii), Yanık Kilise (Kâzım Karabekir Camii), Topçuoğlu Hamamı, Kars Kalesi, Ekomüze Zavot Peynir Müzesi, Taş Köprü, Ebû’l Hasan Harakânî Türbesi, Evliya Camii (Ebû’l Hasan Harakânî Camii), Namık Kemal Evi, Katerina Köşkü, Çıldır Gölü, Sarıkamış Kayak Merkezi, Arpaçay Nehri, Kars Arkeoloji ve Etnografya Müzesi, Boğatepe Peynir Müzesi, Kars Peynir Müzesi, Kilittaşı Kilisesi (Digor’da), Ebu’l Menuçehr Camii, Tigran Honents Kilisesi, Aziz Prkich Kilisesi, Kars Fethiye Camii, St. Gregory Kilisesi, Kars Kaz Evi, Kars Cephesi Harp Tarihi Müzesi, Kars Soğuksu Tabiat Parkı, Susuz Şelâlesi, Kuyucuk Gölü, Gazi Ahmet Muhtar Paşa Konağı şehrin tarihî ve turistik mekânları arasında önemli bir yer tutar. Bunun yanında Baltık mimarisinde yapılan binalar da görülmeye değerdir.

Ülkemizin birçok şehri gibi Kars da büyüleyici bir masal şehridir. İnsan ömründe en az bir kere mutlaka Kars’a gitmelidir. Zira Kars, ilâhî bir kalemden çıkan bir şiir, bir resim gibidir. Bu şiirde ve resimde dünümüzü, bugünümüzü ve yarınımızı aynı çerçevede temaşa edebiliriz.