Yazar Milan Kundera, hafızanın unutmama çabasını bir direniş olarak niteler. Hayatın rutin işleyişine baktığımızda, unutuşun kendisi de hatırlama eylemini keskinleştiren gizli bir bileme taşı gibidir.
İnsanoğlu, çamaşır makinesinin sesini bazen makine durduğunda fark ediyor. Ağaçta yuvalanmış serçelerin cıvıltılarını kaybolduklarında fark ettiğimiz gibi. Hayatın bitmek bilmeyen koşuşturmasında, gürültüsünde yanımızdakilerin sesini de ne yazık ki işte böyle duymuyoruz.
Ateşi daha da harlamak için şu iki soruyu kendimize soralım: Hatırlamak için önce unutmak mı gerekir? Kıymet bilmek için ille de kaybetmek mi gerekir?
Peşinen şunu söyleyeyim. Unutmanın toptan kötü olduğunu söylemek büyük bir haksızlık olur. Unutmak da gerekir ama neyi, ne zaman. İşin içinden çıkılamayan, muamma olan kısım, tam da burası.
Unutma eylemini bir irade ile yapabiliyorsan teorik olarak esasında zaten unutmamışsındır, unutamamışsındır. Melankolik günlerimizin retoriği “unutmak kolaysa önce sen unut” bu konuda ortaya bir irade konulamayacağının arabesk ifadesidir.
İlk bakışta unutmak, hafızanın bir başarısızlığı gibi görünür. Ancak insan zihni her anı aynı parlaklıkta saklayacak bir kapasiteye sahip değildir. Her şeyi aynı yoğunlukta hatırlasaydık, zihnimiz taşınması imkânsız bir yükle dolar ve yorulurdu. Bu yönüyle unutmak, bir bakıma hayatın gürültüsünü ayıklama sanatıdır.
Unutmak bir başka yönüyle de hikmettir; zira unutmasaydık yaralarımız nasıl kabuk bağlayacak, kalbimizdeki kırıklar nasıl onarılacaktı.
Modern tıbbın görüntüleme cihazları en kuytu damara varıncaya kadar tüm tıkanıklıkları görebiliyor ama gönül dehlizlerindeki çıkmazları asla…
Unutmak iyidir kimi zaman. Hatırladığında o tadı, sıcaklığı damağında, dimağında yeniden bulabilmek kaydıyla iyidir. Aşkı da tazeler, sevgiyi de.
Nasıl ki bir değeri ancak biraz uzaklaştığında, sislerin ardında kaybolmaya yüz tuttuğunda yeniden keşfederiz. İşte o zaman hayali cihana değer. İlkokul öğretmenimizin yüzü, eski bir dostun seslenişi ya da sevgilinin al al olmuş yüzündeki masumiyet gibi. Ne bakmaya doyabilirsin ne de hatırlamaya
Çocukluğunun geçtiği o dar ve küçük sokağı hatırladığında hiçbir masala sığmayacak kadar kocaman bir kahraman kim olmaz ki. Unuttuğumuzu sandığımız küçük detaylar, ansızın bir kokuyla, fotoğrafla veya bir melodiyle geri döndüğünde taşıdıkları anlamlar katlanarak büyümez m? İşte unuttuğumuz anıları kristalleştiren, onlara derinlik ve özlem katan bir nadas dönemidir unutmak. Kavrulmuş soğan kokusu kimleri, annesinin yaptığı yemeğe götürmez ki?
Peki ya kadir kıymet bilmek? Neden bir değerin büyüklüğünü ancak onun yokluğuyla ölçerek kıymetlendiriyoruz? Yanı başımızda duran, varlığına alıştığımız insanlar ve imkânlar neden hiç bitmeyeceklermiş gibi bir "ebediyet" yanılsaması yaratıyor.
Ne zaman ki bu kıymetler elimizden kayıp gider, işte o an etrafında tek bir sütre olmayan anadan üryan ortada kaldığının, yandığının resmidir.
Zihnimizin sınırları gereği, bazı duyguları daha derinden hatırlamak için önce unutmanın nadasına ihtiyacımız olabilir; bu, insan olmanın doğal bir gereğidir. Ancak vefa ve kadir kıymet bilme bahsinde, kaybetmeyi beklemek zavallı bir aldanıştır.
Zihin, yaralarını sarmak için unutmanın kuytu köşelerine sığınabilir. Fakat kalp, sevdiğini yitirmeden de onun varlığıyla aydınlanmayı öğrenebilir.
Güneş batmadan ışığın kıymetini bilmek gibi güzel sözleri de mezar taşlarına değil yaşayan yüreklere fısıldamak gerekir.
Bicanoğullarından İskenderunlu can dostum, güzel insan Nusret Canımoğlu kardeşimin rahmetli annesinden aktardığı bir ağıt, bir söz aklıma geldi. “Toprağımı değil yüzümü öpün” nasihatı aha da burada dursun. Soyadı gibi “canım” olan kardeşime de selam olsun bu arada.
Yaşanmışlıklara, sevdiklerimize Onlar "henüz buradayken" alıcı bir gözle bakmak, aşkı ölümsüz kılmanın tek yolu olmasa da ana arterlerden birisidir.
Unutmak hafızanın doğasında olabilir ama vefa kalbin en bilinçli seçimi ve teşekkürün en güzel ifade biçimidir.
Kaybettiklerimizin arkasından döktüğümüz gözyaşları onlara söyleyemediğimiz güzel sözlerin pişmanlığı olarak kayıtlara geçmesin.
Vakit varken kıymetlilerinizi sarıp sarmalayın, öpüp koklayın, onlara güzel sözlerinizi bugünden söyleyin.
Yarın çok geç olabilir…