Gelenler, gidenler ve bir türlü inmeyenler üzerine… Geçenlerde “Tren İstasyonu Teorisi” diye bir benzetmeye rastladım. Hayatı uzun bir tren yolculuğu olarak anlatıyor. İnsanlar farklı istasyonlarda biniyor, bir süre bizimle yolculuk ediyor, sonra kendi duraklarında iniyorlar. Kimisi birkaç duraklık yolcu, kimisi yıllarca yanımızda. Bazılarının indiğini hemen fark ediyoruz, bazılarının yokluğunu ise çok sonra.

Güzel bir benzetme. Ama benim aklıma başka bir soru takıldı: Bu trende neden herkes kendini makinist sanıyor?

Hayatınıza biri giriyor. Daha birbirinizi doğru dürüst tanımamışsınız ama sizin nereye gitmeniz gerektiği konusunda hayli bilgili. Kimlerle görüşeceğinizden neye üzülmeniz gerektiğine kadar söyleyecek sözü var. Kendi hayatının rayları çoktan birbirine girmiş ama sizin güzergâhı ezbere biliyor!

Böyle insanlarla hepimiz karşılaşmışızdır. Belki farkında olmadan biz de birilerinin hayatına aynı şekilde karışmışızdır. İnsan, başkasının hayatını düzenleme konusunda gösterdiği gayreti kendi hayatına pek göstermiyor nedense.

Sosyolog Zygmunt Bauman'ın akışkan modernite üzerine söyledikleri geliyor aklıma. Bauman, modern dünyada insan ilişkilerinin giderek kırılganlaştığından söz eder. Yakınlık arıyoruz ama yakınlığın getirdiği sorumluluklardan da çekiniyoruz. Birilerine güvenmek istiyoruz fakat güvenin oluşması için gereken sabrı göstermekte zorlanıyoruz.

İşin tuhafı, herkes gerçek dostluktan, sadakatten, vefadan söz ediyor. Ama bir ilişki biraz emek istediğinde hemen yoruluyoruz. Bir yanlış anlaşılmayı düzeltmek yerine uzaklaşmayı, bir kırgınlığı konuşmak yerine susmayı tercih ediyoruz.

Sonra da insanların ne kadar değiştiğinden yakınıyoruz.

Elbette her ilişki ömür boyu sürmek zorunda değil. İnsanların düşünceleri, beklentileri, hayattan istedikleri değişebilir. Bir zamanlar çok iyi anlaştığımız biriyle yıllar sonra konuşacak ortak bir konu bulamayabiliriz. Bunun için mutlaka bir suçlu aramak gerekmez.

Ama her ayrılığı da hayatın doğal akışına bağlayamayız.

Bazen bir dostluğu bitiren büyük bir kavga değil, küçük ihmallerin birikmesidir. Aranmayan telefonlar, ertelenen buluşmalar, önemsenmeyen kırgınlıklar… İnsan bir gün ansızın gitmiş gibi görünür ama belki de uzun zamandır gitmektedir. Biz fark etmemişizdir.

Bir de şu var: Hepimizin anlatacak bir kırgınlık hikâyesi bulunuyor. Kiminle konuşsak birileri kıymetini bilmemiş, birileri yarı yolda bırakmış, birileri haksızlık etmiş.

Peki, bu kadar insan kırılmışsa kim kırmış?

Herkes mağdursa bütün bu hikâyelerin diğer tarafında kim var?

İnsan kendisini haklı çıkarma konusunda gerçekten çok yetenekli. Biz uzaklaşınca kendimizi korumuş oluyoruz, başkası uzaklaşınca vefasızlık etmiş oluyor. Bizim suskunluğumuz kırgınlıktan, başkasınınki kibirden kaynaklanıyor. Kendi hatalarımıza gerekçe bulmakta zorlanmıyoruz ama başkalarının hatalarına gelince pek anlayışlı sayılmayız.

Oysa bir başkasının hayatında nasıl bir yolcu olduğumuzu da düşünmemiz gerekmez mi?

Belki birinin sözünü dinlemedik. Belki bizi bekleyen birini önemsemedik. Belki de bir insanın iyi niyetini, sonsuza kadar sürecek bir hak sandık.

İnsanın kendisine sormaktan hoşlanmadığı sorular bunlar. Çünkü cevapları her zaman iç açıcı olmuyor.

Tren istasyonu benzetmesinde beni düşündüren bir başka ayrıntı da kalanlar. Biz çoğunlukla gidenlerden söz ediyoruz. Oysa yıllardır yanımızda olan, varlığını sıradanlaştırdığımız insanlar da var. Her aradığımızda telefonu açacaklarını, her sıkıştığımızda yetişeceklerini, her yanlışımızı anlayışla karşılayacaklarını düşünüyoruz.

İnsan bazen kendisine gösterilen sabrı, karşısındakinin sınırsız bir özelliği sanıyor.

Oysa sabrın da bir ömrü var.

Bir gün dönüp baktığımızda her zamanki koltuğu boş bulabiliyoruz. İşte o zaman aklımıza ertelenen görüşmeler, söylenmeyen teşekkürler, bir türlü fırsat bulunamayan özürler geliyor. Aslında fırsat vardı. Biz hep başka bir istasyonda yaparız diye düşündük.

Hayatın biraz da böyle bir tarafı var. İnsan bazen kaybettiklerinin ardından üzülürken elindekilerin kıymetini bilmeyi unutuyor.

Ben bu benzetmeden herkesin bir gün gideceği sonucunu çıkarmıyorum. Böyle düşünmek insanı gereksiz bir güvensizliğe sürükler. Nasıl olsa gidecek diye kimseye bağlanmamak, kırılmamak için kimseyi sevmemek, hayata karşı alınabilecek en yorucu tedbirlerden biri olsa gerek.

Üstelik herkes gitmiyor. Bazıları gerçekten kalıyor. İyi günde, kötü günde, işler yolunda giderken de gitmezken de… Onların varlığını alışkanlığa dönüştürmemek gerekiyor.

Gidenlere gelince… Her ayrılığa büyük anlamlar yüklemeye de gerek yok. Bazen insanlar yalnızca farklı yönlere gidiyor. Bazen bir dostluk kendiliğinden bitiyor. Bazen de bitmesi gerekiyor.

Yeter ki giderken geride bıraktığımız insanı, kendi hikâyemizin kötü karakterine dönüştürmeyelim. Çünkü her hikâyenin en az iki anlatıcısı var ve insan, kendi anlattığının tek doğru olduğundan bu kadar emin olmamalı.

Ve belki de olgunlaşmak, bir insanın hayatımızdan çıkmasını her zaman kişisel bir yenilgi olarak görmemeyi öğrenmek.

Sonuçta bazıları bizimle aynı trene binmiştir ama aynı yere gitmiyordur. Bazılarıysa yanımızda oturduğu hâlde çoktan başka bir yolculuğa başlamıştır.

Bütün bunlardan sonra insanın aklına tek bir soru geliyor: Hayatımızdan inenleri mi daha çok hatırlıyoruz, yoksa biz inerken arkamızda bıraktıklarımızı mı?

Bilmiyorum. Ama şundan giderek daha fazla emin oluyorum:

Hayatın en büyük trajedisi, yanlış insanların trenimize binmesi değil; başkalarının ineceği istasyonları beklerken kendi hayatımızı kaçırmamız.

Birsen Güdük Doğan